Leerdoelen
•Je kunt uitleggen wat het onderwerp is.
•Je kunt het onderwerp in een zin vinden.
•Je kunt het onderwerp herkennen en benoemen.
Stappenplan voor zinsontleding
Voordat je het onderwerp van een zin kunt vinden, moet je de eerste twee stappen van het stappenplan al hebben gezet:
1.Bepaal de persoonsvorm.
2.Pas de husseltactiek toe om zinsdelen te vinden.
Nu gaan we door naar de derde stap: het bepalen van het onderwerp.
Wat is het grammaticaal onderwerp?
Het grammaticaal onderwerp bestaat uit één of meerdere woorden. Het onderwerp doet iets of is iets. Daarnaast is het altijd een zinsdeel en is er slechts één onderwerp in een enkelvoudige zin.
Om het onderwerp te vinden, stel je de vraag: wie of wat + persoonsvorm?
Voorbeeldzinnen
Laten we dit uitleggen aan de hand van voorbeeldzinnen.
•Voorbeeld 1: "Nathalie eet het liefste in bed."
Persoonsvorm: eet
Vraag: wie of wat eet?
Antwoord: Nathalie
•Voorbeeld 2: "Wanneer kopen Khalid en Mees hun eerste auto?"
Persoonsvorm: kopen
Vraag: wie of wat kopen?
Antwoord: Khalid en Mees
Controleren van het onderwerp
Soms bestaat het onderwerp uit meerdere woorden en kan het nuttig zijn om te controleren of je het volledige onderwerp hebt gevonden. Dit doe je door het onderwerp te vervangen door een persoonlijk voornaamwoord (bijvoorbeeld hij, zij of wij).
•Voorbeeld:
"Wanneer kopen Khalid en Mees hun eerste auto?"
Controleren: vervang "Khalid en Mees" door 'zij': "Wanneer kopen zij hun eerste auto?"
Als de zin nog steeds klopt, weet je dat je het volledige onderwerp hebt gevonden.
Zinnen in gebiedende wijs
Let op bij zinnen in de gebiedende wijs; deze hebben geen onderwerp. Je hoeft het onderwerp dus niet te benoemen.
•Voorbeelden:
"Ga weg." en "Ruim je kamer op."
Hier ontbreekt het onderwerp.
Conclusie
Het onderwerp bestaat uit één of meerdere woorden en is een zinsdeel. Het onderwerp doet altijd iets of is iets. Je vindt het onderwerp door de vraag Wie of wat + persoonsvorm te stellen.
Controleer of je het volledige onderwerp hebt door het te vervangen door een persoonlijk voornaamwoord. Bij zinnen in de gebiedende wijs ontbreekt het onderwerp.
