De Renaissance betekent letterlijk wedergeboorte.
Leerdoelen
•Je kunt uitleggen waarom het nuttig is om kennis te hebben van de literatuur uit de renaissance (16e en 17e eeuw).
Wat is de Renaissance?
De term renaissance betekent letterlijk ‘hergeboorte’ of ‘wedergeboorte’. Deze periode staat voor de hernieuwde interesse in de klassieke kunst en literatuur van de oude Grieken en Romeinen. Het tijdperk volgde na de middeleeuwen, een periode waarin de macht van de kerk en de vorst absoluut was. Mensen waren ontevreden, vooral omdat de kerk veel rijkdom vergaarde terwijl het volk arm was.
Maarten Luther en de Reformatie
Een belangrijke figuur tijdens deze periode was Maarten Luther, die openlijke kritiek uitte op de rooms-katholieke Kerk. Hij was een van de grondleggers van de reformatie, die leidde tot grote veranderingen binnen het christendom. Dit was een tijd waarin gewone mensen de kerken binnentrokken en de rijkdom van de kerk vernielden tijdens wat we de beeldenstorm noemen.
Politieke onrust en innovatie
De onvrede uitte zich niet alleen tegen de kerk, maar ook tegen de vorst. Willem van Oranje is een bekend voorbeeld van een leider die zich verzette tegen Filips II, wat resulteerde in de Tachtigjarige Oorlog. Tijdens deze tijd vond ook de ontdekking van de nieuwe wereld plaats, met de opkomst van de handel. Dit zorgde ervoor dat gewone burgers rijk konden worden, omdat ze deel konden nemen aan de handel.
De VOC en de handel
Een belangrijk element van deze handelsontwikkeling was de oprichting van de VOC (Verenigde Oost-Indische Compagnie). Deze vereniging was oorspronkelijk bedoeld om mensen die vanuit het buitenland naar Nederland kwamen te verenigen. Nederland gold als een vrij land waar je vrijuit kon spreken, in tegenstelling tot veel andere landen in Zuid-Europa.
Ontstaan van de rederijkerskamers
Met de groei van de handel ontstonden ook nieuwe steden waarin mensen hun waar konden verhandelen. In deze steden werden de rederijkerskamers opgericht. Dit waren verzamelplaatsen voor geleerde mensen, schrijvers en voordrachtskunstenaars die zich bezighielden met politiek en literatuur. Ze schreven en droegen gedichten voor in complexe en uitdagende vormen.
Voorbeeldschrijvers van de renaissance
Twee invloedrijke schrijvers uit deze tijd zijn Hooft en Vondel.
Hooft (1581-1647) was niet alleen dichter maar ook historicus en toneelschrijver. Een van zijn bekendste werken is Warenar.
Vondel (1587-1679), een belangrijke dichter en toneelschrijver, schreef onder meer het stuk Gijsbrecht van Aemstel. Dit stuk werd jarenlang traditioneel opgevoerd in Amsterdam. Vondel schreef ook het treurdicht Kinder-lyk, dat een emotioneel verhaal vertelt naar aanleiding van het overlijden van zijn jonge zoon. Dit gedicht heeft een bijzondere dubbele betekenis door het gebruik van het woord ‘kinderlijk’.
Reisverhalen en geuzenliederen
Naast de poëzie en toneelstukken kwamen er ook reisverhalen en geuzenliederen op. Deze verhalen gaven verslag van de vele reizen die tijdens deze periode werden gemaakt. Een bekend voorbeeld van een reisverhaal is het Journal van Bontekoe. De geuzenliederen vertelden de heldhaftige verhalen van de opstandelingen tegen de Spaanse koning, zoals het Geusen Lieden Boecxken.
Betekenis van literatuur uit de renaissance
Kennis van deze literatuur helpt ons om een goed inzicht te krijgen in de ontwikkeling van de Nederlandse literatuur. Het legt de basis voor veel van de ideeën en stijlen die later in de Nederlandse literatuur terugkomen.
