Leerdoelen
•Je kunt zinsstructuren met een naamwoordelijk gezegde herkennen.
Twee soorten zinnen
1.Zinnen waarin het onderwerp iets doet: deze zinnen hebben een werkwoordelijk gezegde.
2.Zinnen waarin het onderwerp iets is: deze zinnen bevatten een naamwoordelijk gezegde.
Wat is een naamwoordelijk gezegde?
In een zin met een naamwoordelijk gezegde wordt het onderwerp gekoppeld aan een eigenschap. Dit betekent dat het onderwerp niet actief iets doet, maar dat er een beschrijving aan het onderwerp wordt gegeven.
Voorbeeld:
"Hij is verstandig."
Hier koppelt het werkwoord "is" de eigenschap "verstandig" aan het onderwerp "hij".
Structuur van het naamwoordelijk gezegde
Een naamwoordelijk gezegde bestaat uit:
•Koppelwerkwoord: dit is een werkwoord dat de functie heeft om het onderwerp met een eigenschap te verbinden.
•Eigenschap: dit is vaak een naamwoord of bijvoeglijk naamwoord.
Koppelwerkwoorden
Er zijn verschillende koppelwerkwoorden die overwegend varianten van het werkwoord zijn zijn. Het is belangrijk om deze goed te kennen. Hier is een rijtje van koppelwerkwoorden:
•Zijn
•Blijven
•Blijken
•Lijken
•Schijnen
•Worden
•Voorkomen
•Heten
•Dunken
•Betekenen
Deze koppelwerkwoorden kunnen op dezelfde plek in een zin staan en geven net iets andere betekenissen aan dezelfde structuur.
Voorbeelden:
•"Hij is verstandig."
•"Hij blijkt verstandig."
•"Hij blijft verstandig."
In al deze zinnen hebben we een onderwerp en een naamwoordelijk gezegde, maar het koppelwerkwoord geeft een nuance aan de betekenis.
Opgelet met koppelwerkwoorden
Niet alle zinnen met koppelwerkwoorden zijn altijd een naamwoordelijk gezegde. Sommige zinnen kunnen verwarrend zijn, omdat het koppelwerkwoord in die zin eigenlijk een handeling beschrijft.
Voorbeeld van een werkwoordelijk gezegde:
"De zon schijnt vandaag."
Hier is "schijnt" geen koppelwerkwoord, maar een werkwoord dat een actie beschrijft: het uitstralen van licht.
Lastigere voorbeelden:
"Ik ben in Rome."
In deze zin betekent "ben" iets als aanwezig zijn, wat feitelijk een handeling is. Dit is dus een werkwoordelijk gezegde en geen naamwoordelijk gezegde.
Strategie voor herkenning
Om te bepalen of een zin een werkwoordelijk of een naamwoordelijk gezegde bevat, kun je de volgende vragen stellen:
•Doet het onderwerp iets? (werkwoordelijk gezegde)
•Is het onderwerp iets? (naamwoordelijk gezegde)
