De tekststructuur

Leerdoelen

•Je kunt een tekst goed opbouwen en kunt de belangrijkste elementen van een goede tekstopbouw benoemen.

•Je kunt het verschil tussen hoofd- en bijzaken uitleggen.

•Je kunt uitleggen wat een kernzin is.

•Je kunt de belangrijkste tekststructuren opnoemen.

Tekstopbouw

Een tekst bestaat vaak uit drie onderdelen: een inleiding, een middenstuk en een slot. Deze onderdelen worden meestal gescheiden door witregels, al is dit niet altijd het geval bij leesteksten.

Inleiding

•Bestaat vaak uit één of meerdere alinea's (blokjes tekst die bij elkaar horen).

•Maakt de lezer nieuwsgierig en introduceert het onderwerp.

•Kan beginnen met een anekdote of een actueel onderwerp om de lezer nieuwsgierig te maken.

Middenstuk

•Hierin wordt de diepte ingegaan en verschillende aspecten van het onderwerp belicht.

•Bestaat uit meerdere alinea's, elk met zijn eigen kernzin en aanvullende informatie.

Slot

•Bevat meestal een korte samenvatting of conclusie.

•Verbindt vaak weer met de inleiding, bijvoorbeeld door een vraag te beantwoorden die in de inleiding gesteld is.

Hoofd- en bijzaken

Tijdens het lezen van een tekst kom je hoofd- en bijzaken tegen. Het is belangrijk om deze te kunnen scheiden, omdat vragen meestal over hoofdzaken gaan.

Hoofdzaken

•De belangrijkste informatie van de tekst.

•Te vinden in de inleiding, het slot en de kernzinnen van alinea's.

Bijzaken

•Geven meer uitleg of voorbeelden ter verduidelijking van de hoofdzaken.

•Staan vaak rond de kernzinnen.

Kernzinnen

•De belangrijkste zinnen van een alinea.

•Vaak te vinden aan het begin, het einde of soms de tweede zin van een alinea.

Tekststructuren

Er zijn verschillende tekststructuren die vaak worden gebruikt. We behandelen er zeven:

Argumentatiestructuur

Inleiding: standpunt

Middenstuk: argumenten

Slot: herhaling van het standpunt

Aspectenstructuur

Inleiding: onderwerp

Middenstuk: aspecten van het onderwerp

Slot: samenvatting

Verklaringsstructuur

Inleiding: verschijnsel

Middenstuk: voorbeelden en verklaringen

Slot: samenvatting of conclusie

Voor- en nadelenstructuur

Inleiding: vraag of standpunt

Middenstuk: voor- en nadelen

Slot: afweging en conclusie

Probleem-oplossingsstructuur

Inleiding: probleem

Middenstuk: oorzaken, gevolgen en oplossingen

Slot: beste oplossing

Verleden-heden-toekomststructuur

Inleiding: onderwerp

Middenstuk: situatie vroeger en nu

Slot: verwachting of conclusie

Vraag-antwoordstructuur

Inleiding: vraag

Middenstuk: antwoorden

Slot: beste of meest voor de hand liggende antwoord