Leerdoelen
•Je kunt uitleggen wat het werkwoordelijke gezegde is.
•Je kunt uitleggen wat het naamwoordelijk gezegde is.
•Je kunt het gezegde bepalen.
•Je kunt het gezegde herkennen en benoemen.
Het stappenplan voor zinsontleding
Voordat je het gezegde kunt bepalen, moet je de eerste drie stappen van de zinsontleding hebben gezet:
1.Bepaal de persoonsvorm.
2.Bepaal de zinsdelen.
3.Bepaal het onderwerp.
In deze uitleg gaan we verder met de vierde stap: het gezegde.
Het werkwoordelijk gezegde
Het werkwoordelijk gezegde bestaat uit alle werkwoorden in de zin. Het onderwerp doet iets in de zin.
Voorbeelden:
“Celine | opent | de deur.”
Werkwoordelijk gezegde: opent (opent is in deze zin ook de persoonsvorm).
“Celine | heeft | de deur | geopend.”
Werkwoordelijk gezegde: heeft geopend
“Celine | had | de deur | kunnen openen.”
Werkwoordelijk gezegde: had kunnen openen
Werkwoordelijke uitdrukkingen
Ook werkwoordelijke uitdrukkingen en constructies met "te" en "aan het" behoren tot het werkwoordelijk gezegde.
•Voorbeelden
“Henk | loopt | weer | een blauwtje.”
Werkwoordelijk gezegde: loopt een blauwtje
“Erik | stak | Roger | de loef | af.”
Werkwoordelijk gezegde: stak de loef af
“Meryem | ligt | heerlijk | te slapen.”
Werkwoordelijk gezegde: ligt te slapen
Het naamwoordelijk gezegde
Het naamwoordelijk gezegde bestaat uit een of meer werkwoorden én een naamwoord (bijvoeglijk naamwoord of zelfstandig naamwoord). Het onderwerp is iets. Koppelwerkwoorden verbinden een eigenschap, functie, toestand of hoedanigheid aan het onderwerp. Vraag jezelf af: doet het onderwerp iets, of is het iets?
Voorbeelden
“Thomas | is | kaal.”
Naamwoordelijk gezegde: is [kaal]
“Anass | is | advocaat | geworden.”
Naamwoordelijk gezegde: is [advocaat] geworden
“Liselore | werd | na het feestje | misselijk.”
Naamwoordelijk gezegde: werd [misselijk]
Conclusie
Twee soorten gezegdes:
•Werkwoordelijk gezegde: Bestaat uit alle werkwoorden in de zin. Het onderwerp doet iets.
•Naamwoordelijk gezegde: Bestaat uit werkwoorden én een naamwoord. Het onderwerp is iets.