Vraag 15

De kracht van boosheid

(1) Woede ziet eruit als het tegenovergestelde van sereen en wijs. Dus je zou zomaar kunnen denken dat ze in de ban moet, wil je ooit verlicht raken en gelukkig zijn. Het tegendeel is waar: boosheid is een van de vier basisemoties van de mens, die gevoeld en geuit moet worden. Ook ergernis, verontwaardiging, irritatie en frustratie vallen onder deze basisemotie. Boosheid is de drijvende kracht achter het bewaken van je grenzen, het beschermen van je integriteit en het onderscheid maken tussen wat juist en niet juist is. Oorspronkelijk heeft boosheid een beschermende functie tegen een mogelijke bedreiging; je lichaam reageert direct op een situatie die bedreigend of stressvol voelt. Het lichaam maakt adrenaline aan die het mogelijk maakt om te vechten, te vluchten of te verstarren. Boosheid voedt jou met een roodgloeiende energie die groter is dan je verlegenheid, angst en bescheidenheid bij elkaar en laat je met de vuist op tafel slaan en in verzet komen.

(2) De furie in je behartigt jouw belangen. Boosheid is een kracht, een grote sterke vriendin die naast je gaat staan en die jou doet voelen waar je grenzen liggen en jou helpt om die te bewaken. Boosheid is een soort vuur dat in je ontstoken wordt, dat jou van een vlammende energie voorziet om voor jezelf op te komen. Dat is soms nodig in het leven.

(3) De eerste feministen (suffragettes) waren woedend, de eerste vakbondsleiders waren ziedend, Martin Luther King¹ was razend, de vrouwen achter de #MeToo-beweging² waren furieus. Het vuur van boosheid geeft kracht en moed om dingen die 50 scheef zitten, aan te kaarten en in beweging te krijgen.

Susan Smit, Happinez, 13 april 2022

Susan Smit is schrijver en columnist. Bovenstaand fragment komt uit een langer artikel over boosheid.

noot 1 Martin Luther King (1929-1968) was een Amerikaanse dominee en een van de meest prominente leden van de Afro-Amerikaanse burgerrechtenbeweging.

noot 2 De #Me Too-beweging is een maatschappelijke beweging tegen seksueel grensoverschrijdend gedrag. Zij begon in oktober 2017 op sociale media met de hashtag MeToo.

Ga eens flink tekeer!

In onderstaand fragment uit een boek wordt onderzoek besproken naar effecten van boosheid.

(1) ( ... ) Maar relevanter voor de beslissing of je nu wel of niet tekeer moet gaan: er is geen wetenschappelijk bewijs voor dat opgekropte woede die tijdens een louterende uitbarsting vrijkomt een nuttige strategie is voor geestelijk en lichamelijk welzijn. Het idee je geest van woede te ontdoen kan dan wel intuïtief zuiver klinken, maar het sturen van een woedende mail, tweet, Facebookpost of suggestief Insta-plaatje is geen goede manier om met stress om te gaan. Integendeel, meestal maakt het de zaak alleen maar erger.

(2) Dat weten we al vele jaren: neem deze studie uit 2002 met de titel Je woede uiten: stimuleert of dooft dat de vlam? Dit onderzoek, dat sindsdien nog vele malen is herhaald, ontdekte dat je woede luchten op vele manieren, zoals een boksbal te lijf gaan of luid op een toeter blazen in het oor van degene die de oorzaak van de woede was, niet hielp. De auteur, sociaal psycholoog Brad Bushman, concludeerde zelfs dat "helemaal niets doen meer effect had dan je woede uiten" en dat de resultaten "de catharsistheorie direct tegenspreken". Kortom, tekeergaan dooft de woede niet, dempt de stress niet en zorgt er niet voor dat de woedende persoon zich emotioneel stabieler voelt. Eigenlijk heeft het juist het tegenovergestelde effect. Mensen worden er juist nog agressiever van. ln 2011 zei Bushman: “Lucht geven aan je woede is zoals benzine gebruiken om een vuurtje te doven. De vlammen laaien steeds meer op doordat de agressieve gedachten actief blijven in het geheugen en boze gevoelens blijven smeulen."

Timothy Caulfield, Relax! Feit en fictie achter al je dagelijkse beslissingen (2021)

Timothy Caulfield is hoogleraar Recht en Gezondheid aan de Universiteit van Alberta in Canada en daarnaast presentator van televisiedocumentaires waarin pseudowetenschappelijke mythes worden ontkracht.