Leerdoelen
•Je kunt uitleggen wat de lenzenformule inhoudt en je kunt ermee rekenen.
•Je kunt in opgaves de lenzenformule combineren met de formule voor de lenssterke en de vergroting (uit het filmpje ‘Lenzen’).
De lenzenformule
De lenzenformule beschrijft het verband tussen de brandpuntsafstand (f), de voorwerpsafstand (v) en de beeldafstand (b). De formule ziet er als volgt uit:
Hierbij geldt:
•
•
•
Formules verwant aan lenzen
Naast de lenzenformule zijn er nog twee belangrijke formules:
•Lenssterkte (
•Vergroting (
Voorbeelden en oefeningen
Voorbeeld 1: ver reikend beeld
We beginnen met een voorwerp op 5 meter afstand van een lens met een brandpuntsafstand van 2 mm.
Gegevens:
Brandpuntsafstand (f = 2 mm)
Voorwerpsafstand (v = 5 m = 5000 mm)
Vraag:
Wat is de beeldafstand (b)?
Berekening:
Zoals verwacht, is de beeldafstand bijna gelijk aan de brandpuntsafstand omdat het voorwerp zo ver weg staat.
Voorbeeld 2: hoogte van het beeld
Stel, we hebben een lens met een brandpuntsafstand van 2 cm en een voorwerp van 30 cm hoog op 30 cm afstand.
Gegevens:
Brandpuntsafstand (f = 2 cm)
Hoogte voorwerp (V = 30 cm)
Vraag:
Wat is de hoogte van het beeld (B)?
Berekening:
Voorbeeld 3: net na het brandpunt
Bij een lens met een brandpuntsafstand van 3 cm en een voorwerp op 4 cm afstand.
Gegevens:
Brandpuntsafstand (f = 3 cm)
Voorwerpsafstand (v = 4 cm)
Vraag:
Wat is de beeldafstand (b)?
Berekening:
Voorbeeld 4: vergrootglas
Een vergrootglas heeft een sterkte van 15 dpt en een voorwerp van 2,5 cm lengte.
Gegevens:
Sterkte (S = 15 dpt)
Voorwerpsafstand (v = 2,5 cm)
Vraag:
Wat is de brandpuntsafstand (f), het beeld (B), en de vergroting (N)?
Berekening:
Voorbeeld 5: oneindig ver weg
Als het voorwerp in het brandpunt staat (f = v), dan zijn de stralen parallel en gaat het beeld oneindig ver weg.
Gegevens:
Brandpuntsafstand (f = v)
Vraag:
Wat is de beeldafstand (b)?
Berekening:
Scherpstellen
Tot slot, scherpstellen betekent het aanpassen van de voorwerpsafstand (v) of de beeldafstand (b) zodat je een scherp beeld krijgt. Dit proces gebeurt in ons oog, bekend als accommoderen.
Een klein oefeningetje: houd een pen dichtbij en verplaats deze totdat je ogen een scherpe focus vinden.
