Leerdoelen
•Je kunt de twee soorten scheidingsmethodes benoemen.
•Je kunt uitleggen wat extraheren is.
•Je kunt uitleggen wat filtreren is.
•Je kunt de onderdelen noemen die je nodig hebt om te filtreren.
Extraheren
Wat betekent extraheren?
Het woord ‘extraheren’ klinkt misschien ingewikkeld, maar het betekent eigenlijk ‘eruit trekken’ of ‘eruit halen’. Het komt van twee Latijnse woorden: ‘ex’ (uit) en ‘trahere’ (trekken). Je trekt met deze methode bepaalde stoffen uit een mengsel.
Hoe werkt extraheren?
Bij extraheren gebruik je een oplosmiddel om specifieke deeltjes uit een stof te halen. De andere deeltjes blijven dan achter. Een goed voorbeeld hiervan is thee zetten.
Je combineert theeblaadjes met heet water. In het begin heb je gewoon heet water en de losse theeblaadjes. Na een paar minuten zie je dat het water van kleur verandert en lekker begint te ruiken en te smaken.
Wat is er gebeurd? Het hete water heeft de geur-, kleur- en smaakdeeltjes uit de theeblaadjes ‘getrokken’ en opgelost. Deze deeltjes wilden wel oplossen in het water, maar de rest van het theeblaadje niet. Zo heb je met behulp van water (het oplosmiddel) de gewenste deeltjes uit de theeblaadjes gehaald. De rest van de theeblaadjes blijft achter.
Filtreren: scheiden op basis van grootte
Wat is filtreren?
De tweede scheidingsmethode is filtreren. Bij filtreren scheid je stoffen op basis van hun deeltjesgrootte. Dit betekent dat de ene stof wel door een filter past, en de andere niet.
Wat heb je nodig voor filtreren?
Als je in de les gaat filtreren tijdens een practicum, heb je meestal de volgende dingen nodig:
•Een trechter.
•Filterpapier: Dit is speciaal papier met hele kleine gaatjes erin.
•Een bekerglas: Dit gebruik je als opvangbak voor de vloeistof die door het filter gaat.
Hoe werkt filtreren? (Voorbeeld met zand en water)
Laten we als voorbeeld een mengsel van water en zand nemen. Je wilt dit scheiden, want zand drinkt niet lekker.
1.Mengsel: water en zand. Als je heel goed zou inzoomen, zie je dat zandkorreltjes veel groter zijn dan watermoleculen.
2.Opstelling: Je zet de trechter met het filterpapier erop in het bekerglas.
3.Filtreren: Je giet het mengsel van water en zand voorzichtig door het filterpapier in de trechter.
•De zanddeeltjes zijn te groot. Ze passen niet door de kleine gaatjes van het filterpapier en blijven achter in het filter. Dit noemen we het residu (wat achterblijft).
•De waterdeeltjes zijn veel kleiner. Ze passen wel door de gaatjes van het filterpapier en stromen in het bekerglas. Dit noemen we het filtraat (wat door het filter stroomt).
Thee zetten: een combinatie van methodes
Thee zetten is een combinatie van extraheren én filtreren:
•Extraheren: het hete water trekt de geur-, kleur- en smaakdeeltjes uit de theeblaadjes (zoals eerder uitgelegd).
•Filtreren: als je een theezakje gebruikt, blijven de theeblaadjes (grotere deeltjes) in het zakje achter, terwijl de vloeistof (kleine deeltjes met de opgeloste smaakstoffen) in je kopje stroomt.
