Leerdoelen
•Je kunt uitleggen wat wordt bedoeld met een totalitaire staat.
•Je kunt een beschrijving geven van de Russische Revolutie.
•Je kunt een beschrijving geven van de economie en samenleving in de Sovjet-Unie.
Wat is een totalitaire staat?
Het tijdperk van de wereldoorlogen, van 1900 tot 1950, valt binnen de periode de nieuwste tijd, die loopt van 1800 tot heden. Een belangrijk begrip in deze periode is de totalitaire staat. In een totalitaire staat is er vaak één groep of één persoon aan de macht die alles bepaalt. Dit betekent dat alle macht in handen is van deze ene groep of leider. De staatsideologie, ook wel de ideeën van de staat, beheerst alle aspecten in de samenleving. Alles wordt bepaald door deze ideologie, van hoe je denkt tot wat je doet.
De staat handhaaft zijn macht met een systeem van controle en terreur. Dit houdt in dat alle tegenstanders streng worden gecontroleerd of zelfs om het leven worden gebracht. Dit zaait angst, waardoor mensen minder snel tegen de staat in opstand komen en de ideologie van de staat aanhangen. Vooral jongeren spelen hierin een belangrijke rol, omdat zij nog gevormd kunnen worden naar de staatsideologie. Deze jongeren worden gezien als ideale leden van de nieuwe samenleving. In veel totalitaire staten ontstaan daarom jongerengroepen die de staatsideologie propageren.
De Russische Revolutie
Rusland wordt een van de eerste totalitaire staten. Dit gebeurde door de Russische Revolutie. De oorzaken van de revolutie, het verloop ervan en de gevolgen zijn belangrijk om te begrijpen hoe dit land veranderde.
Oorzaken van de Russische Revolutie
De belangrijkste oorzaak van de revolutie was de Eerste Wereldoorlog. In 1917 werd Rusland nog geregeerd door tsaar Nicolaas II, hij had alle macht. Tijdens de Eerste Wereldoorlog was het Russische leger zwak en slecht bewapend. Soldaten leden honger en de economie stortte in. Tsaar Nicolaas II kreeg hiervan de schuld. Dit leidde ertoe dat de Russen in 1917 in opstand kwamen tegen de tsaar, wat bekend staat als de Russische Revolutie.
Het verloop van de Russische Revolutie
De Russische Revolutie kent drie fases:
1.Februarirevolutie: soldaten en het parlement kiezen de kant van de demonstranten en keren zich tegen de tsaar. De tsaar treedt af en er komt een tijdelijke regering. Deze tijdelijke regering wil stoppen met de Eerste Wereldoorlog, maar de geallieerden willen dit niet, dus dit lukt de regering nog niet.
2.Oktoberrevolutie: de bolsjewieken, onder leiding van Lenin, grijpen de macht en zetten de tijdelijke regering af. Zij willen geen parlementaire democratie, maar alle macht voor zichzelf.
3.Burgeroorlog: tussen de bolsjewieken (het rode leger) en de tegenstanders (het witte leger) ontstond een burgeroorlog. Het witte leger, dat geen communistische staat wilde, vocht tegen het rode leger. Uiteindelijk verloren de witten en kwamen de bolsjewieken in Rusland aan de macht. Dat zorgt voor heel wat veranderingen.
De gevolgen van de Russische Revolutie: ontstaan van de Sovjet-Unie
Nadat de bolsjewieken aan de macht kwamen, werd Rusland de Sovjet-Unie genoemd. Het werd het eerste communistische land ter wereld. De Sovjet-Unie was een veelvolkerenstaat, wat betekent dat veel volkeren en landen bij deze unie hoorden. Niet iedereen wilde Lenin en de nieuwe communistische staat gehoorzamen, maar Lenin dwong hen daartoe. De Sovjet-Unie werd een totalitaire staat: alles en iedereen werd gecontroleerd door de communisten.
Economie en samenleving in de Sovjet-Unie
Na Lenin kwam Stalin aan de macht. Hij voerde de plannen van Lenin verder door en versterkte de totalitaire kenmerken van de Sovjet-Unie.
De planeconomie en collectivisatie
Stalin introduceerde een planeconomie. Dit betekent dat de hele economie werd uitgedacht en bepaald werd door de overheid. Hij kwam met een vijfjarenplan, waarbij de Sovjet-Unie in vijf jaar bepaalde doelen moest behalen. Iedereen moest hieraan meewerken.
Bedrijven werden gecollectiviseerd, wat inhield dat ze van de overheid moesten samenwerken en aan overheidsdoelen moesten voldoen. Ook boeren moesten hun grond inleveren en samenwerken in grote boerenbedrijven, de zogenaamde kolchozen. Het doel was om de economie van de Sovjet-Unie te verbeteren. Alles werd gecontroleerd en uitgevoerd door de staat.
Totalitaire controle onder Stalin
Onder Stalin kreeg de Communistische Partij de absolute macht. Alle andere politieke partijen werden verboden. Tegenstanders van de staat werden vermoord of naar strafkampen gestuurd.
