Leerdoelen
•Je kunt beargumenteren dat de Tweede Wereldoorlog in Azië eerder begon dan in Europa
•Je kunt verklaren waarom Japan eenvoudig Europese kolonies kon veroveren
•Je kunt uitleggen waarom de Verenigde Staten betrokken raakten bij de oorlog in Azië
De opkomst van Japan
Japan industrialiseert, maar kent problemen
Japan industrialiseerde pas laat in de negentiende eeuw. Daarvoor was het een landbouwstedelijke samenleving. Japan heeft een paar grote geografische problemen. Het land is erg bergachtig, waardoor er heel weinig landbouwgrond is. Ook heeft Japan relatief weinig grondstoffen om zijn industrie te voeden.
Eerste overwinningen en uitbreiding
In 1905 vocht Japan een oorlog uit met het Russische Rijk en won deze. Dit was de eerste keer dat een Aziatisch land een Europees land versloeg. Hierdoor voelden de Japanners zich een belangrijke speler op het wereldtoneel. Ze begonnen snel hun gebied uit te breiden. Zo veroverden ze in 1905 Korea, dat een Japanse kolonie werd. Dit gebied diende als een uitvalsbasis voor verdere expansie in Azië.
Japan tijdens de jaren dertig
Militairen grijpen de macht
De economische crisis van de jaren dertig trof ook Japan. Anders dan in Europa kregen in Japan de militairen de macht in handen. Zij hadden een 'eenvoudige' oplossing voor de crisis: meer land veroveren. Meer land betekende namelijk meer grondstoffen en middelen om de crisis tegen te gaan.
Verovering van Mantsjoerije en China
In 1931 veroverden de Japanners Mantsjoerije in Noordoost-China. Dit gebied was erg rijk aan steenkool en ijzererts.
Vervolgens hadden de Japanners in 1937 de gehele oostkust van China veroverd. Japan breidde dus razendsnel uit.
De As-mogendheden en Europese kolonies
Een bondgenootschap en snelle veroveringen
Japan besloot zich aan te sluiten bij Italië en Nazi-Duitsland om een bondgenootschap te vormen: de As-mogendheden. Ze werden zo genoemd, omdat als je ze op een kaart zou tekenen, ze samen een soort 'as' vormden, met Duitsland en Italië in Europa en Japan in Azië.
In Europa hadden Nazi-Duitsland en Italië de Europese landen al uitgeschakeld of onder de duim. Dit betekende dat deze landen hun kolonies in Azië niet meer goed konden beschermen. Voor Japan lagen de Europese kolonies dus 'voor het oprapen'.
In 1941 begon Japan met het veroveren van deze kolonies. Eerst werden de Franse kolonies in Indochina aangevallen. Dit zijn de landen die we tegenwoordig kennen als Laos, Cambodja en Vietnam. Ook namen ze Hongkong, Guam en Thailand over. De snelle uitbreiding ging door. In 1942 werden nog meer landen ingenomen en bezet door de Japanners: de Filipijnen, Nederlands-Indië, Maleisië, Singapore en Birma. Zo werd vrijwel geheel Zuidoost-Azië door de Japanners bezet.
Amerika raakt betrokken
De olieboycot
De Amerikanen bemoeiden zich al in 1941 met de oorlog in Azië. De verovering van de Franse kolonies in Indochina ging de Verenigde Staten te ver, aangezien Frankrijk een bondgenoot was. Amerika kondigde een olieboycot aan. Ze wilden Nederland en Groot-Brittannië hierin meekrijgen. Het idee was dat als er geen olie naar Japan zou gaan, de Japanners geen brandstof zouden hebben om hun oorlogsmachine draaiende te houden. Zo hoopten ze de oorlog in Azië te stoppen. Japan zag deze boycot als een aantasting van zijn rechten en besloot de VS uit te schakelen in Azië, omdat ze te machtig waren geworden.
De aanval op Pearl Harbor
Op 7 december 1941 voerde Japan een onaangekondigde aanval uit op Pearl Harbor, de Amerikaanse marinebasis op Hawaï. De Amerikanen waren op dat moment nog niet in oorlog met Japan en hadden deze aanval totaal niet verwacht. De Japanners gebruikten een tactiek die kamikaze werd genoemd, waarbij vliegtuigen zich als zelfmoordaanvallen in de marinebasis boorden. Hierbij kwamen enorm veel Amerikaanse soldaten om het leven.
Amerika sloeg echter veel sneller terug dan de Japanners hadden verwacht. De VS mobiliseerde razendsnel en verklaarde direct de oorlog aan Japan. Ook verklaarden ze direct dat ze in oorlog waren met Duitsland.
Amerika slaat terug
In 1942 veroverden de Verenigde Staten de Midway-eilanden. Vanaf dat moment werd de oorlog in de Stille Oceaan een soort "eilandhoppen". De Amerikaanse troepen gingen van eiland naar eiland om het gebied te bevrijden van de Japanners. In 1945 werden zo de Filipijnen en het eilandje Iwo Jima, dat vlak bij Japan ligt, veroverd.
De atoombommen en het einde van de oorlog
De Amerikanen hadden een plan om een landing uit te voeren op de grote eilanden van Japan om zo de Japanners tot overgave te dwingen. Maar de schattingen waren dat hierbij miljoenen soldaten zouden sterven. De Amerikanen kozen daarom voor een andere aanpak, in plaats van een traditionele landing zoals D-Day in Europa. Op 6 augustus 1945 zetten de Verenigde Staten hun meest verschrikkelijke wapen in. De eerste atoombom, met de bijnaam "Little Boy", werd op de stad Hiroshima gegooid. Hierdoor waren in één keer 140.000 slachtoffers dood. Degenen die de explosie overleefden, kregen te maken met verschrikkelijke brandwonden. Door de straling die vrijkwam, zouden zij bovendien vormen van kanker ontwikkelen.
Japan gaf zich echter nog niet over. Drie dagen later, op 9 augustus 1945, werd de tweede atoombom gegooid. Dit was de "Fat Man", die op Nagasaki viel. Bij deze aanval vielen ongeveer 60.000 tot 80.000 doden, en de overlevenden kregen te maken met dezelfde verschrikkelijke ziektes. Op 15 augustus 1945 gaf Japan zich formeel over. Dit betekende het einde van de Tweede Wereldoorlog.
Als Japan de Amerikanen niet had aangevallen...
Als Japan de Amerikanen niet had aangevallen, was de VS waarschijnlijk uiteindelijk toch betrokken geraakt bij de oorlog. De handelsboycot op olie tegen Japan stond namelijk niet op zichzelf; de Amerikanen hadden dit ook al in Europa geprobeerd tegen Nazi-Duitsland en steunden toen al de andere geallieerden.
