Het moderne imperialisme

Leerdoelen

•Je kunt uitleggen dat de toegang tot grondstoffen en afzetmarkten belangrijke aspecten waren van het modern imperialisme.

•Je kunt benoemen welke motieven de Europeanen hadden om in Afrika en Azië een groot koloniaal imperium op te bouwen.

Wat is modern imperialisme?

Het modern imperialisme is de periode tussen 1800 en 1940. In deze tijd probeerden Europese landen zoveel mogelijk koloniën te bezitten, vooral in Afrika en Azië. Dit deden ze om hun rijk uit te breiden en te laten zien hoe machtig en sterk hun natie was. Dit was onderdeel van de Nieuwste Tijd, die loopt van 1800 tot nu.

Waarom wilden Europeanen koloniën?

Europese landen hadden verschillende redenen, ook wel motieven genoemd, om een groot koloniaal imperium op te bouwen. We kunnen deze motieven verdelen in drie groepen: economisch, politiek en cultureel-sociaal.

Economische motieven

Een van de belangrijkste redenen voor het modern imperialisme was economische winst. Koloniën waren erg voordelig:

•Ze leverden grondstoffen die in Europa nodig waren voor de groeiende industrie (denk aan rubber, katoen, mineralen).

•Ze dienden als afzetgebieden waar Europese landen hun eigen producten konden verkopen. Dit betekende meer geld en welvaart voor het moederland.

Politieke motieven

Een groot koloniaal rijk zorgde in die tijd voor veel macht en aanzien. Hoe meer koloniën een land bezat, hoe machtiger het leek. Dit paste bij het sterke nationalisme in Europa, het gevoel dat je eigen natie de beste en sterkste was. Europese landen wilden laten zien dat zij machtiger waren dan hun buren door zoveel mogelijk gebieden te veroveren. Er ontstond zelfs een soort wedstrijd om wie de meeste koloniën in bezit had.

Cultureel-sociale motieven

Europeanen hadden in deze periode een sterk Europees superioriteitsgevoel. Ze vonden hun eigen beschaving beter en voelden zich superieur ten opzichte van Afrikanen en Aziaten. Dit noemen we ook wel racisme. Ze vonden dat het hun taak was om de Afrikanen en Aziaten ‘op te voeden’ en hun ‘beschaving’ bij te brengen.

De rol van de industriële revolutie

Het veroveren van koloniën was in de tijd van het modern imperialisme veel makkelijker geworden dankzij de industriële revolutie. Europese landen hadden:

•Betere wapens (zoals machinegeweren).

•Betere schepen (stoommachines maakten sneller transport mogelijk).

•Een voorsprong in kennis en technologie.

Deze technologische voorsprong hadden landen in Afrika en Azië vaak nog niet. Hierdoor konden Europeanen deze gebieden relatief eenvoudig veroveren en onder controle houden.