Toenemende spanningen
Leerdoelen
•Je kunt de rol van verlichte ideeën bij het uitbreken van de Amerikaanse Revolutie uitleggen.
•Je kunt beschrijven hoe en welke verlichte ideeën werden toegepast in de Amerikaanse Grondwet.
•Je kunt analyseren in hoeverre Amerikaanse burgers gelijke rechten genoten in deze periode.
Kenmerkende aspecten
•Rationeel optimisme en ‘verlicht denken’ dat werd toegepast op alle terreinen van de samenleving: godsdienst, politiek, economie en sociale verhoudingen. (Tijdvak 7)
•De democratische revoluties in westerse landen met als gevolg discussies over grondwetten, grondrechten en staatsburgerschap. (Tijdvak 7)
Begin van het verzet tegen Groot-Brittannië
De inwoners van de Britse koloniën in Amerika zijn vaak nog nooit in Groot-Brittannië geweest en voelen daardoor minder binding met het moederland. Tegelijkertijd worden zij geïnspireerd vanuit Europa door verlichte ideeën. Deze ideeën worden verspreid aan de hand van brieven, pamfletten en boeken. De inwoners van de koloniën hebben eigen parlementen en bestuurders, maar deze zijn wel ondergeschikt aan de Britse kroon. Dit leidt tot toenemende onvrede onder de kolonisten.
De Britten zijn in oorlog met Frankrijk en hebben geld nodig om dit te financieren. Om deze reden verhogen de Britten de belastingen in de koloniën. Dit leidt vanzelfsprekend tot nog grotere onvrede en en zelfs tot dodelijke incidenten. Denk hierbij aan de Boston Massacre (1770) en de Boston Tea Party (1773). Daarnaast richten de Amerikanen ook een Committee of Correspondence (1772) op waarin kolonisten hun onvrede over de Britten uiten en de strijd voor onafhankelijkheid vormgeven.
De Amerikaanse onafhankelijkheid
In 1775 vormen de Amerikanen een leger onder leiding van George Washington. Hij wordt in zijn ideeën sterk beïnvloed door de radicale verlichtingsdenker Thomas Paine. Uiteindelijk ontstaat er ook een oorlog tussen de Amerikanen en de Britten. De aanleiding hiervoor is de Declaration of Independence op 4 juli 1776. Hierin kondigen de Amerikanen aan niet langer onderdeel te zijn van het Britse rijk. In de verklaring zijn ook verlichte ideeën van John Locke opgenomen, zoals het recht op leven, vrijheid en bezit (natuurlijke rechten) en volkssoevereiniteit.
De Amerikanen winnen met steun van Frankrijk de oorlog. Groot-Brittannië erkent daardoor noodgedwongen de onafhankelijkheid van de VS in 1783.
De Amerikaanse staatsinrichting
In de Grondwet (1787) wordt vastgelegd dat Amerika het systeem van de trias politica hanteert. Dit is de eerste keer dat het verlichte idee van de trias politica daadwerkelijk in de praktijk wordt toegepast. De uitvoerende macht komt bij de president te liggen, de wetgevende macht bij het Congres (Senaat en Huis van Afgevaardigden) en de rechterlijke macht bij de onafhankelijke opperrechters. De vrijheidsrechten van Amerikaanse burgers worden vastgelegd in de Bill of Rights.
De VS wordt een federale republiek. Dit wil zeggen dat het bestaat uit diverse deelstaten, elk met een eigen regering, parlement en rechtspraak. Het grondgebied wordt in de 19e eeuw ook nog verder uitgebreid. Dit gaat echter vaak ten koste van de inheemse bevolking (indianenvolkeren).
Gelijke rechten?
In de Amerikaanse grondwet staat dat iedereen gelijke rechten heeft. In de praktijk gold dit echter alleen voor witte mannen met een bepaald bezit. Arme witte mannen, alle vrouwen, slaven en de inheemse bevolking (indianenvolkeren) vallen hier dus niet onder. In de noordelijke staten wordt de slavernij afgeschaft in 1787. De slavernij in het zuiden bleef echter bestaan en werd zelfs gestimuleerd door slavinnen meer kinderen te laten krijgen, ondanks het importverbod op slaven. Dit komt doordat de zuidelijke staten, met hun plantage-economieën, sterk afhankelijk waren van slavenarbeid. De verschillende ideeën over slavernij leiden uiteindelijk tot een conflict tussen de noordelijke en zuidelijke staten: de Amerikaanse Burgeroorlog (1861).
