•Je kunt de kenmerkende aspecten van tijdvak 1 uitleggen.
•Je kunt benoemen welke verschillende typen samenlevingen in de prehistorie ontstonden.
•Je kunt uitleggen wanneer de prehistorie eindigde.
•De levenswijze van jagers-verzamelaars.
•Het ontstaan van landbouw en landbouwsamenlevingen.
•Het ontstaan van de eerste stedelijke gemeenschappen.
Jagers-verzamelaars leefden in kleine groepen en waren nomaden. Dat betekent dat zij geen vaste woonplaats hadden, maar van plek naar plek trokken op zoek naar voedsel. Wanneer er in een gebied te weinig voedsel was, trokken zij verder.
Zij leefden van jagen en verzamelen. Meestal was er een taakverdeling: mannen jaagden op wilde dieren en vrouwen verzamelden vruchten, noten en bessen. Ze gebruikten eenvoudige stenen werktuigen, zoals de vuistbijl.
Jagers-verzamelaars lieten grotschilderingen achter en begroeven hun doden. Dit kan wijzen op een geloof in een hiernamaals, goden of magie.
De periode waarin zij leefden noemen we de prehistorie. Deze eindigde toen het schrift werd uitgevonden, omdat er vanaf dat moment geschreven bronnen bestaan.
Rond 10.000 v.Chr. veranderde de manier van leven ingrijpend: mensen gingen aan landbouw doen. Dit gebeurde voor het eerst in de Vruchtbare Halve Maan in het huidige Midden-Oosten, rond Mesopotamië en Egypte. Rivieren zoals de Nijl, de Eufraat en de Tigris overstroomden regelmatig en lieten vruchtbare slib achter.
Deze grote verandering noemen we de agrarische revolutie, landbouwrevolutie of neolithische revolutie. Hoewel het proces geleidelijk verliep, waren de gevolgen zo ingrijpend dat we spreken van een revolutie.
Vanuit verschillende gebieden verspreidde de landbouw zich over de wereld. In Europa vond de overgang naar landbouw plaats tussen 7000 en 3000 v.Chr.
In landbouwsamenlevingen was landbouw het belangrijkste middel van bestaan: akkerbouw en veeteelt vervingen jagen en verzamelen. Mensen kregen een vaste woonplaats; dit noemen we een sedentaire levenswijze.
Doordat landbouw meer voedselzekerheid bood, konden grotere groepen mensen samenleven. Er werden monumentale bouwwerken opgericht, zoals Stonehenge. Boeren gebruikten stenen werktuigen en vonden nieuwe technieken uit, zoals keramiek (aardewerk) om voedsel op te slaan en het wiel om goederen te vervoeren.
De boeren hadden polytheïstische godsdiensten, wat inhoudt dat zij in meerdere goden geloofden. Net als jagers-verzamelaars zagen zij natuurgoden als verklaring voor natuurverschijnselen.
In Mesopotamië waren de landbouwopbrengsten hoog. Er ontstonden voedseloverschotten, waardoor niet iedereen meer boer hoefde te zijn. Mensen gingen zich specialiseren in andere beroepen, bijvoorbeeld in ambachten en nijverheid. Rond knooppunten van wegen en rivieren ontstonden markten waar producten werden geruild. Zo ontwikkelden zich geleidelijk de eerste steden.
Door het vele ruilverkeer en de groeiende complexiteit werd het nodig om transacties vast te leggen. Rond 3300 v.Chr. ontstond in Soemerië het eerste schrift: het spijkerschrift (zie afbeelding). Dit schrift was belangrijk omdat samenlevingen steeds groter en complexer werden. Door die groeiende complexiteit ontstond de behoefte om bijvoorbeeld transacties en voorraden vast te leggen. Dit markeert het einde van de prehistorie rond 3000 v.Chr.
In de steden nam de ongelijkheid toe. Er ontstonden sociale verschillen in macht, bezit en aanzien. Om de voedselproductie op peil te houden, werden opzichters aangesteld die toezicht hielden op de landbouw en de aanleg van dammen en kanalen. Zo ontstond een elite.
De bevolking bleef polytheïstisch. Er werden tempels gebouwd en verhalen over goden en helden werden vastgelegd in de mythologie. De koning had vaak een dubbelrol: hij was zowel politiek leider als religieus leider (koning-priester).
Sjors van BrakelBekijk de bron
In dit soort bekers kon bijvoorbeeld eten bewaard worden.
1.Leg uit waarom de bron niet past bij een samenleving van jagers-verzamelaars, en wel bij een landbouwsamenleving.
2.Leg uit dat de bron bewijst dat prehistorische boeren geloofden in een hiernamaals.
Bron
Trechterbekers, gevonden in een hunebed.
TV 1 - Jagers en boeren: uitleg, samenvatting en oefenen
Krijg de beste uitleg over jagers, jagers en boeren, jagers en verzamelaars, landbouw, landbouwsamenleving, mesopotamië, polytheïstische godsdiensten, prehistorie, soemerisch, spijkerschrift en verzamelaars. Op deze pagina vind je:
Ondersteund door Ainstein, onze AI-hulp die je vragen stap voor stap beantwoordt.
Alle informatie die ik voor mijn toetsen moet kennen is aanwezig, de powerpoints zijn duidelijk en makkelijk te begrijpen. De opdrachten passen altijd goed bij het onderwerp en ondersteunen goed bij het leren. JoJoschool is erg overzichtelijk voor mij!
Ik gebruik het nu voor Biologie, het werkt ontzettend goed, het is heel overzichtelijk en alles wordt behandeld. Hoog rendement haal ik met leren, geen langdradige verhalen, maar ook niet te moeilijk. Het houdt ook automatisch bij hoe ver je bent.
Het is voor mij een erg goede manier om de leerstof voor toetsen te begrijpen. De video’s zijn een stuk duidelijker en beter dan de meeste video’s op YouTube.
86% van onze leerlingen zegt hoger te scoren.
Een alternatief op dure bijles, altijd uitgelegd door bevoegde docenten.
83% van onze leerlingen zegt onderwerpen sneller te begrijpen.
