De tekortkomingen van het BBP als maatstaf
In deze les behandelen we de tekortkomingen van het bruto binnenlands product (BBP) als maatstaf voor de welvaart. We bekijken waarom het BBP wordt gebruikt, wat BBP per capita inhoudt, het concept van reële economische groei en de rol van de informele economie.
Waarom het BBP?
Het BBP wordt vaak gepresenteerd als een maatstaf voor de welvaart in een land. Dit begrip dateert van decennia geleden en werd geïntroduceerd om verschillende landen met elkaar te kunnen vergelijken. Een stijging van het BBP geeft meestal aan dat de productie in een land is toegenomen, wat op zijn beurt leidt tot hogere inkomens voor de bevolking en dus tot economische groei.
BBP per capita
BBP per capita is de totale som van alle toegevoegde waardes gedeeld door het aantal inwoners van een land. Deze maatstaf geeft een beter beeld van de welvaart per persoon.
Bijvoorbeeld:
In India is de totale toegevoegde waarde aan het BBP hoger dan in Nederland, maar vanwege de veel grotere bevolking is het BBP per capita in India lager dan in Nederland.
Reële economische groei
Een andere belangrijke term is reële economische groei. Dit verwijst naar de nominale groei van het BBP gecorrigeerd voor inflatie. Het is essentieel om de invloed van prijsstijgingen in aanmerking te nemen, omdat een stijging van het inkomen zonder een gelijke stijging in koopkracht niet leidt tot een daadwerkelijke verbetering van de welvaart.
Gemiddelde en ongelijkheid
Het reële BBP per capita blijft echter een gemiddelde en houdt geen rekening met de inkomensverdeling binnen een land. Een kleine, zeer rijke elite kan de gemiddelde cijfers aanzienlijk beïnvloeden, terwijl een groot deel van de bevolking in armoede leeft. Dit leidt ons naar de personele inkomensverdeling, die de verdeling van het netto binnenlands inkomen over verschillende bevolkingsgroepen laat zien.
Het secundair inkomen
Na belastingen en sociale premies, het secundair inkomen, ook wel besteedbaar inkomen genoemd, vormt de som van de inkomsten die individuen daadwerkelijk kunnen besteden. Overheden proberen de ongelijkheid te verkleinen door het herverdelen van inkomens via belastingen en uitkeringen.
De informele economie
De informele economie bestaat uit economische activiteiten die niet in officiële statistieken worden opgenomen, zoals zwartwerk en onbetaald huishoudelijk werk of vrijwilligerswerk. Deze activiteiten dragen bij aan de welvaart, maar worden niet in het BBP meegenomen.
Voorbeelden van de informele economie
Zwartwerk: Werk dat niet wordt aangegeven bij de belastingdienst en daardoor niet wordt meegenomen in het BBP.
Huishoudelijk en vrijwilligerswerk: Deze werkzaamheden voegen ook economische waarde toe door bijvoorbeeld de kosten van kinderopvang of zorg te verlagen.
Welvaart in enge en ruime zin
Het BBP meet in feite de welvaart in enge zin, door alleen te kijken naar de som van productiefactoren per hoofd van de bevolking en gecorrigeerd met inflatie. Welvaart in ruime zin omvat ook immateriële aspecten zoals geluk, gezondheid en welzijn.
Alternatieve maatstaven voor welvaart
Groen BBP: Houdt rekening met milieuschade en gevolgen voor toekomstige generaties.
Human Development Index (HDI): Een index die de volksgezondheid, scholingsniveau, en levensstandaard meet.
In deze les hebben we de tekortkomingen van het BBP als maatstaf voor welvaart verkend. Dit inzicht is cruciaal voor een beter begrip van economische analyses en hoe we de welvaart in verschillende landen kunnen berekenen.
