Wat is de belangrijkste manier waarop planten zich ongeslachtelijk voortplanten?
Leerdoelen
•Je kunt uitleggen hoe planten zich ongeslachtelijk kunnen voortplanten.
•Je kunt uitleggen hoe planten zich geslachtelijk kunnen voortplanten.
•Je kunt de onderdelen bij een bloem benoemen en kent de functies hiervan.
Voortplanting bij planten
In deze samenvatting leer je hoe planten zich op verschillende manieren kunnen voortplanten, en we gaan de onderdelen van een bloem bespreken en hun functies leren kennen.
Ongeslachtelijke voortplanting
Wanneer planten zich ongeslachtelijk voortplanten, is er maar één plant bij betrokken. Hierbij groeit een deel van de plant uit tot een nieuw individu. Dit gebeurt door mitose, een normale celdeling waarbij de nakomelingen precies hetzelfde DNA hebben als de moederplant. Hier zijn enkele methoden van ongeslachtelijke voortplanting:
•Stekken: Een stuk van een blad of stengel wordt afgesneden en groeit uit tot een nieuwe plant.
•Knollen: Dit zijn verdikkingen van stengels of wortels die veel reservevoedsel bevatten, zoals aardappelen. Ze kunnen uitgroeien tot nieuwe planten.
•Bollen: Bollen bestaan uit verdikte bladen, bijvoorbeeld een ui. Uit deze bladen kunnen nieuwe planten groeien.
Enten: Een deel van een plant, zoals een stengel, wordt op een andere plant geplaatst. De vaatbundels versmelten, en er ontstaat een nieuwe plant.
•Uitlopers/wortelstokken: Dit zijn stengels die horizontaal groeien en zich ontwikkelen tot nieuwe planten.
Geslachtelijke voortplanting
Bij geslachtelijke voortplanting zijn er twee geslachtscellen nodig: een eicel en een zaadcel. Deze worden gevormd door meiose, een speciale celdeling die ervoor zorgt dat geslachtscellen de helft van het aantal chromosomen bevatten. Wanneer een eicel en een zaadcel versmelten, ontstaat er een bevruchte eicel die uitgroeit tot een nieuwe plant met een nieuw genotype.
De onderdelen van een bloem en hun functies
Voor geslachtelijke voortplanting gebruiken veel planten bloemen. Laten we een bloem van dichtbij bekijken:
Kroonbladen (bloemkroon): Grote en vaak gekleurde bladen die insecten lokken.
Kelkbladen (bloemkelk): Groene blaadjes die de bloem beschermen wanneer deze nog in de knop zit.
Meeldraden: De mannelijke geslachtsorganen van de plant, bestaande uit een helmdraad en een helmknop waar stuifmeel wordt gevormd.
Stampers: De vrouwelijke geslachtsorganen van de plant, bestaande uit een stempel, een stijl en een vruchtbeginsel. In het vruchtbeginsel vind je de zaadbeginsels, waar zich eicellen bevinden.
Eenslachtige en tweeslachtige bloemen
Sommige planten hebben eenslachtige bloemen, terwijl andere tweeslachtig zijn:
Eenslachtige bloemen: Hebben of alleen meeldraden (mannelijk) of alleen stampers (vrouwelijk).
Tweeslachtige bloemen: Hebben zowel meeldraden als stampers.
Wanneer je bloemen met zowel stamper als meeldraden hebt, heeft de plant zowel zaadcellen als eicellen en wordt deze tweeslachtig genoemd.
