Wat zijn letale factoren?
Letale factoren zijn genen die, wanneer ze in homozygote toestand voorkomen, leiden tot de dood van het individu, vaak al in een vroeg ontwikkelingsstadium. Dit betekent dat sommige genotypen niet levensvatbaar zijn en dus niet voorkomen in de populatie. Dit fenomeen kan leiden tot afwijkende verhoudingen in de nakomelingen van bepaalde kruisingen.
Voorbeeld van letale factoren: De homozygote kuifkanarie
Een veelvoorkomend voorbeeld van een letale factor is te vinden bij kanaries. Het dominante gen voor de kuif (K) is dodelijk wanneer het in homozygote toestand (KK) voorkomt. Deze kanaries sterven al in een vroeg embryonaal stadium, wat betekent dat ze niet uit het ei komen en dus niet geboren worden.
Kruisingen met letale factoren
Om te begrijpen hoe letale factoren de verhoudingen in nakomelingen beïnvloeden, kijken we naar een kruising tussen twee kuifkanaries.
De kruising
Ouders: Twee kuifkanaries
•Genotypen: Omdat KK kanaries niet levensvatbaar zijn, zijn de kuifkanaries in feite altijd heterozygoot (Kk).
•Gameten: De mogelijke gameten van elk van de ouders zijn grote K en kleine K.
Kruisingsschema
Bij het opstellen van een kruisingsschema voor de kruising van twee heterozygote ouders, ziet dit er als volgt uit:
K | k | |
|---|---|---|
K | KK (dood) | Kk (kuif) |
k | Kk (kuif) | kk (geen kuif) |
Verwachte verhoudingen
•KK (dood): 25%
•Kk (kuif): 50% (twee keer aanwezig)
•kk (geen kuif): 25%
Resultaat
Omdat de homozygote vorm (KK) doodgaat, tellen we deze niet mee in de fenotypische verhoudingen. Dus de resulterende verhouding in de nakomelingen is:
•2 kuifkanaries (Kk)
•1 zonder kuif (kk)
Dit resulteert in een verhouding van 2:1 in plaats van de verwachte 3:1. Dit afwijkende resultaat wijst op de aanwezigheid van een letale factor.
Herkennen van letale factoren
Letale factoren zijn dus te herkennen aan de afwijkende verhoudingen in de nakomelingen. Wanneer de resulterende genotype-verhoudingen niet overeenkomen met de standaard verwachtingen (bijvoorbeeld 3:1 of 1:1), kan er sprake zijn van een letale factor. Dit kan variëren afhankelijk van het gen en de combinatie van allelen.
Voorbeeld van andere letale factoren
Het is ook mogelijk dat andere combinaties letaal zijn, bijvoorbeeld bij homozygoot recessieve genen zoals aa. Het is belangrijk om goed te lezen en de gegevens zorgvuldig te analyseren om letale factoren te kunnen identificeren.
