Zeespiegelstijging: absoluut en relatief
Leerdoelen
•Je kunt uitleggen wat absolute en relatieve zeespiegelstijging zijn.
•Je kent de belangrijkste oorzaken en gevolgen van zeespiegelstijging voor Nederland.
Wat is zeespiegelstijging?
Zeespiegelstijging betekent dat het niveau van de zee hoger wordt. We maken daarbij onderscheid tussen absolute zeespiegelstijging en relatieve zeespiegelstijging.
Absolute zeespiegelstijging
Absolute zeespiegelstijging gaat puur over de daadwerkelijke stijging van de zeespiegel zelf. Je kunt dit meten met satellieten of zelfs een pijlstok.
Oorzaken van absolute zeespiegelstijging
De belangrijkste oorzaken zijn:
•Warmer zeewater zet uit, waardoor het volume van het water groter wordt.
•Smelten van landijs (zoals Antarctica en Groenland) en gletsjers, wat leidt tot meer water in oceanen. Het smelten van Noordpoolijs draagt beperkt bij, omdat het ijs daar drijft op water en niet op land ligt.
Hoeveel stijgt de zeespiegel?
Door klimaatverandering stijgt de zeespiegel snel. Enkele voorspellingen zijn:
•Wereldwijd 2 centimeter stijging rond 2025.
•80 centimeter stijging in Nederland in het jaar 2100.
•Gemiddeld stijgt de zeespiegel momenteel 3 tot 4 millimeter per jaar, maar volgens sommige scenario’s (VN-rapporten) kan dit oplopen tot 5 meter in 100 jaar.
Relatieve zeespiegelstijging
Relatieve zeespiegelstijging houdt in dat de bodem daalt ten opzichte van het zeeniveau. Zelfs zonder dat de zee stijgt, kan daardoor het land lager liggen.
Oorzaken van relatieve zeespiegelstijging
•Inklinking van klei- en veenbodems: als water uit deze natte bodems wordt weggepompt (polderbemaling), zakt het land.
•Delfstofwinning, vooral aardgaswinning in bijvoorbeeld Groningen en Zuid-Holland (Immers-polder), en lokaal grind- en zandwinning.
•Kanteling van de bodem na de laatste ijstijd, waardoor delen van Nederland langzaam dalen.
Gevolgen van zeespiegelstijging voor Nederland
Zeespiegelstijging brengt voor Nederland meerdere problemen met zich mee.
1. Overstromingsgevaar
•De zee en rivieren komen hoger te staan, waardoor:
•Rivieren moeilijker water kunnen afvoeren.
•Dijken, duinen en dammen meer onder druk komen te staan en slijten.
•Grote delen van het dichtbevolkte economische centrum (Randstad) extra kwetsbaar worden.
2. Verzilting
•Door stijging van de zeespiegel stroomt zout water verder landinwaarts, vooral in lage gebieden zoals polders en rivierdelta’s. Gevolgen:
•Verminderde kwaliteit van landbouwgrond door zout water.
•Drinkwaterkwaliteit verslechtert omdat zout water moeilijker te zuiveren is.
Waarom is Nederland extra kwetsbaar?
Nederland ligt grotendeels onder zeeniveau (NAP), vooral de Randstad, het economische en bevolkingsrijke centrum. Zowel absolute als relatieve zeespiegelstijging bedreigen de dijken, duinen en dammen die dit gebied beschermen. Hierdoor is het overstromingsrisico hoger dan in veel andere landen.
