Leerdoelen
•Welke soorten landschappen zijn er en welke vegetatie is er in een landschap te vinden?
•Wat is de relatie tussen klimaatgebieden en landschapszones?
•Wat zijn de kenmerken van de verschillende landschapszones?
•Hoe hebben mensen zich aangepast opdat ze in dat klimaat en landschap kunnen leven?
Klimaatgebied versus landschapszone
Klimaatgebieden en landschapszones zijn twee termen die vaak door elkaar gebruikt worden, echter vertegenwoordigen ze verschillende aspecten van onze aarde die nauw met elkaar verbonden zijn. Klimaatgebieden verwijzen naar regio's met overeenkomstige klimaten, zoals gedefinieerd door de köppen klimaatclassificatie, terwijl landschapszones zich richten op gebieden met vergelijkbare natuurlijke kenmerken, zoals de vegetatie en de algemene uitstraling van het landschap. Andere benamingen voor landschapszone zijn bioom en fysisch-geografische zone. Deze kenmerken worden voornamelijk beïnvloed door het heersende klimaat in dat gebied.
Het verband met vegetatie
Vegetatie speelt een essentiële rol in de karakterisering van landschapszones. Dit wordt gezien als de oorspronkelijke plantengroei van een regio, onaangetast door menselijke activiteit. De vegetatie varieert sterk van de ene zone naar de andere, voornamelijk door verschillen in klimatologische omstandigheden zoals temperatuur en neerslag. Dit heeft geleid tot de vorming van unieke ecosystemen over de hele wereld, van weelderige tropische regenwouden tot uitgestrekte arctische woestijnen, elk met hun eigen typische plantensoorten.
Een reis door de landschapszones
Van de polaire gebieden naar de evenaar zien we een duidelijke transitie in zowel landschapszones als in vegetatietypes:
Polaire en arctische zones
Hier vind je de arctische woestijn, waar neerslag gering is en de temperatuur extreem laag. De vegetatie bestaat voornamelijk uit lage struiken, mossen en korstmossen. In deze gebieden vind je ET, EF of EH-klimaten.
Subpolaire zone
De toendra met haar mos- en moerasachtige gebieden en weinig boomgroei dient als overgangsgebied naar de volgende zone.
Boreale zone
Gekenmerkt door uitgestrekte naaldbossen (taiga), vertegenwoordigt deze zone een van de grootste bosgebieden ter wereld. De bodem is vaak zanderig en arm aan voedingsstoffen. In de boreale zone bevindt zich een D-klimaat.
Gematigde zone
Deze zone heeft een grote diversiteit aan vegetatie, variërend van loof- en gemengde bossen tot grasvlaktes. De bodems zijn vruchtbaar, wat landbouw mogelijk maakt. In deze zones is er vaak een C- en D-klimaat. Het klimaat is gunstig voor mensen om in te leven en daarom zijn deze zones vaak dichtbevolkte gebieden.
Subtropische en mediterrane zone
Karakteristiek voor deze zone is de mediterrane vegetatie met veel vetplanten en leerachtige bladeren als aanpassing op het droge klimaat. In deze zone vind je vaak een Cs- of Cw-klimaat, maar soms ook een B-klimaat.
Droge en aride zone
Woestijnen en steppes domineren dit landschap. Ondanks dat de bodems potentiële vruchtbaarheid bezitten, belemmert gebrek aan neerslag de groei van grote vegetatie. In deze zone Is er een B-klimaat.
Tropische zone
De tropische zone is gekenmerkt door hoge temperaturen en aanzienlijke neerslag, wat resulteert in overvloedige tropische regenwouden met enorme biodiversiteit. Daarnaast bevatten deze zones ook savannes met hoge grassen en verspreide bomen. Omdat de bodem erg snel onvruchtbaar wordt door snelle vertering van organisch materiaal, wordt er hier veel aan zwerflandbouw gedaan, maar ook aan commerciële landbouw, zoals grote fruittelers. In de tropische zone is er een A-klimaat.
Menselijke aanpassingen
De diversiteit aan landschapszones vereist dat mensen zich op verschillende manieren aanpassen aan hun omgeving. Dit varieert van de nomadische levenswijzen van de Inuit in de Arctische zones, die afhankelijk zijn van de jacht en visserij, tot aan geavanceerde irrigatietechnieken in de aride gebieden, die landbouw mogelijk maken desondanks de geringe neerslag. In de tropische regenwouden is zwerflandbouw een veelvoorkomende praktijk door de onvruchtbare bodems.
