Leerdoelen
•Wat zijn de kenmerken van het landschap in het Middellandse Zeegebied?
•Wat is de samenhang tussen het klimaat en de vegetatie in het Middellandse Zeegebied?
•Hoe ziet Mediterrane vegetatie eruit?
•Wat is mediterrane landbouw en welke risico's heeft deze vorm van landbouw voor het landschap en de oorspronkelijke vegetatie?
Landschap, vegetatie en landbouw in het Middellandse Zeegebied
In deze les bespreken we de kenmerken van het landschap en de vegetatie in het Middellandse Zeegebied, evenals de verschillende vormen van landbouw in deze regio. We kijken ook naar de risico's die mediterrane landbouw met zich meebrengt, en hoe we duurzame landbouwmethoden kunnen toepassen.
Kenmerken van het Middellandse Zeegebied
Klimaat
Het Middellandse Zeegebied kent verschillende klimaten, inclusief C- en B-klimaten. Belangrijk zijn:
•CS-klimaat: dit type klimaat heeft droge zomers en milde winters.
•CF-klimaat: dit heeft een gelijkmatigere neerslag verdeling over het jaar, vaak in bergachtige gebieden.
•B-klimaten: dit zijn semi-aride gebieden met een woestijn- of steppeklimaat.
Vegetatie
De vegetatie varieert van loofbossen en naaldbossen in de gematigde zone naar typische mediterrane vegetatie in de subtropische zone. Belangrijke kenmerken zijn:
•Planten hebben vaak dikke, leerachtige bladeren om vochtverlies te minimaliseren.
•Olijfbomen en cipressen zijn karakteristiek voor deze regio.
Mediterrane landbouw
In het Middellandse Zeegebied wordt diverse landbouwbedrijfsmethoden gehanteerd. Belangrijke gewassen zijn onder andere:
•Granen zoals tarwe (basis voor pasta en couscous).
•Fruit zoals sinaasappels, druiven en dadels.
•Groenten zoals tomaten en komkommers.
Intensieve en extensieve Landbouw
In het Middellandse Zeegebied zijn er zowel intensieve als extensieve vormen van landbouw:
•Intensieve landbouw: hoge opbrengsten per hectare, maar ook risico op monocultuur.
•Extensieve veeteelt: dit komt vooral voor in heuvelachtige gebieden en richt zich op vlees, wol en leer.
Risico's van mediterrane landbouw
Bodemerosie
Door de steile hellingen en het versneld afstromen van neerslag, is er een risico op bodemerosie. Dit proces kan verergerd worden door:
•Ontbossing: verlies van vegetatie leidt tot minder stevigheid van de bodem.
•Eén gewas cultuur (monocultuur): hierdoor kunnen er periodes zijn waarop de bodem geen begroeiing heeft, wat erosie bevordert.
Verzilting
Verzilting is een belangrijk probleem in het Middellandse Zeegebied. Dit verwijst naar de ophoping van zouten in de bodem, wat ernstige gevolgen heeft voor de landbouw.
Oorzaken van verzilting
•Irrigatie: omdat het gebied vaak droog is, is irrigatie noodzakelijk. Het water dat wordt gebruikt voor irrigatie kan zouten bevatten, en wanneer het verdampt, blijven die zouten achter in de bodem.
•Verdamping: hoge temperaturen zorgen voor veel verdamping, wat leidt tot zout afzetting op het oppervlak.
•Natuurlijke zoutlagen: granen en andere gewassen kunnen ook zouten uit de ondergrond opstijgen.
Gevolgen van verzilting
De ophoping van zout vermindert de vruchtbaarheid van de grond, waardoor gewassen moeilijker kunnen groeien. Het kan leiden tot lagere opbrengsten en zelfs mislukte oogsten.
Oplossingen voor verzilting
1. Drainage- en afvoersystemen
Een mogelijke oplossing voor verzilting is het aanleggen van afvoersystemen. Door overtollig water dat met zout is verzadigd af te voeren, kan de concentratie van zouten in de bodem worden verminderd.
2. Druppelirrigatie
Druppelirrigatie is een efficiënte irrigatietechniek waarbij water direct aan de wortels van de planten wordt geleverd in kleine hoeveelheden. Dit vermindert de verdamping en voorkomt dat er te veel water in de bodem aanwezig is.
3. Gewasrotatie en bodem gezonde praktijken
Het verbouwen van gewassen die minder gevoelig zijn voor zout kan ook helpen om de impact van verzilting te verminderen. Duurzame landbouwpraktijken, zoals het behouden van bodembedekking en het aanplanten van vegetatie rond landbouwgrond, dragen bij aan de verbetering van de bodemstructuur en het verminderen van erosie.
Oplossingen voor duurzame landbouw
Irrigatietechnieken
Om de negatieve effecten van watertekort en bodemerosie tegen te gaan, worden verschillende oplossingen toegepast:
•Grond bedekken: het planten van vegetatie kan helpen om de bodem te beschermen tegen erosie.
•Windsingels: het aanplanten van bomen rondom landbouwgebieden vermindert de snelheid van de wind en daardoor ook de kans op winderosie.
•Hoogtelijn ploegen: dit is een techniek waarbij het ploegen van de aarde langs de hoogteverschillen in een landschap helpt om waterafvoer te vertragen en erosie te verminderen.
•Terrassen aanleggen: dit helpt afstroom van water te vertragen en vermindert erosie.
Grondbeheer en vegetatiebehoud
•Hoogtelijn ploegen: dit voorkomt dat water snel van de helling af stroomt, waardoor er minder erosie plaatsvindt.
•Windsingels aanleggen: bomen helpen om windkracht te verminderen en erosie tegen te gaan.
