Leerdoelen
•Je kunt de begrippen drainage en irrigatie uitleggen.
•Je kunt uitleggen wat intensieve landbouw is en wat de voor- en nadelen ervan zijn.
•Je kunt uitleggen wat extensieve landbouw is en wat de voor- en nadelen ervan zijn.
Het belang van klimaat en water voor de landbouw
Voor een succesvolle landbouw is het klimaat erg belangrijk. Hoe gunstiger het klimaat is, hoe meer een boer kan oogsten van zijn land. Nederland is door zijn milde temperaturen, het is niet te warm en niet te koud, en een positieve waterbalans een heel geschikt land voor landbouw. Een positieve waterbalans betekent dat er meer water in een gebied binnenkomt (bijvoorbeeld door regen of rivieren) dan dat er weer verdwijnt (door verdamping of afvoer via rivieren). Dit overtollige water kan goed gebruikt worden voor de landbouw.
Niet overal is het klimaat zo gunstig. Soms is er juist te veel water in de bodem. Dan kan een boer gebruikmaken van drainage. Dit is het afvoeren van overtollig water uit de grond met behulp van buizen die onder het land liggen. Het water wordt dan weggeleid naar sloten of rivieren in de buurt.
In andere gebieden, zoals in woestijnklimaten, is er juist te weinig water. Dan is irrigatie nodig. Dit is het op een kunstmatige manier toevoegen van water aan landbouwgrond. Dit kan ook via buizen, maar ook door water over het land te sproeien, net zoals een grote regenbui.
Verschillende soorten landbouw
De landbouw kent verschillende vormen:
•Veeteelt: het houden van dieren, zoals koeien, varkens of kippen, voor melk, vlees of eieren.
•Akkerbouw: het verbouwen van gewassen op een akker, zoals graan en aardappelen.
•Tuinbouw of glastuinbouw: het telen van groenten en fruit, bijvoorbeeld tomaten en paprika's.
•Glastuinbouw is een speciale vorm waarbij boeren kassen gebruiken. In een kas kunnen ze het licht, de temperatuur en de watergift precies regelen. Zo kunnen planten die eigenlijk een warmer klimaat nodig hebben, ook in Nederland groeien en een hogere opbrengst leveren.
Intensieve landbouw
Intensieve landbouw is een manier van boeren waarbij het doel is om een zo hoog mogelijke opbrengst te halen per stuk grond (hectare) of per dier. Het is dus een heel 'dichte' manier van landbouw.
Kenmerken van intensieve landbouw
•Veel dieren op een klein oppervlak: denk aan grote stallen waar veel koeien, varkens of kippen dicht bij elkaar staan.
•Veel kapitaal en techniek: boeren investeren veel geld (kapitaal) in moderne machines en technologie om het werk efficiënter te maken en de opbrengst te verhogen.
•Gebruik van kunstmest en bestrijdingsmiddelen: deze middelen zorgen ervoor dat planten sneller groeien en minder last hebben van ziekten of insecten, waardoor er meer geoogst kan worden. Het uiteindelijke doel is altijd een maximale productie: zoveel mogelijk groenten, fruit, melk, vlees en eieren. In Nederland zien we veel intensieve veeteelt met grote stallen en machines.
Voordelen van intensieve landbouw
•Hoge opbrengsten: er wordt veel meer voedsel geproduceerd dan er in Nederland nodig is.
•Veel export: door de hoge productie kan Nederland veel voedsel verkopen aan andere landen. Dit levert veel geld op.
•Voedselzekerheid: er is genoeg voedsel beschikbaar voor iedereen in Nederland, de voorraad is verzekerd.
Nadelen van intensieve landbouw
•Dierenwelzijn: veel dieren leven dicht op elkaar in stallen, wat niet altijd goed is voor hun welzijn.
•Uitputting van landbouwgrond: de bodem kan uitgeput raken door intensief gebruik.
•Watervervuiling: bestrijdingsmiddelen en kunstmest kunnen in het grondwater terechtkomen en zo het water vervuilen.
•Verlies van biodiversiteit: door het gebruik van bestrijdingsmiddelen en het aanpassen van het landschap verdwijnen planten- en diersoorten.
Extensieve landbouw
Extensieve landbouw is de tegenhanger van intensieve landbouw. Hierbij wordt juist veel grond gebruikt, maar met relatief weinig kapitaal (geld), techniek (machines) en andere productiemiddelen. De intensiteit van de productie per vierkante meter is lager.
Kenmerken van extensieve landbouw
•Dieren met veel ruimte: denk aan kuddes koeien die vrij rondlopen in grote weides of berggebieden, zoals in Spanje of Zwitserland.
•Minder kapitaal en techniek: er wordt minder geld geïnvesteerd in dure machines.
•Minder kunstmest en bestrijdingsmiddelen: er wordt meer op natuurlijke processen vertrouwd. Door deze aanpak is de opbrengst per hectare lager dan bij intensieve landbouw. Je hebt dus meer land nodig om dezelfde hoeveelheid voedsel te produceren.
Voordelen van extensieve landbouw
•Lagere milieubelasting: er wordt minder ingegrepen in de natuur, waardoor het milieu minder wordt belast.
•Betere biodiversiteit: door minder gebruik van bestrijdingsmiddelen en meer ruimte voor de natuur blijven meer planten- en diersoorten bestaan.
•Beter dierenwelzijn: de dieren hebben meer ruimte en leven in een natuurlijke omgeving.
Nadelen van extensieve landbouw
•Minder hoge opbrengsten: de productie is lager, wat betekent dat de boer minder verkoopt.
•Minder inkomen voor de boer: door de lagere opbrengsten heeft de boer vaak een lager inkomen.
•Hogere productprijs: producten uit extensieve landbouw zijn vaak duurder in de supermarkt, omdat er minder van geproduceerd wordt en de kosten per product hoger zijn.
Nederland: een wereldspeler in landbouwexport
Nederland is een klein land, maar toch een van de grootste exporteurs van landbouwproducten ter wereld. Hoe kan dat? Dit komt vooral door de grootschalige toepassing van intensieve landbouw.
Ondanks ons kleine landoppervlak gebruiken we onze landbouwgrond heel intensief. Dit betekent dat we:
•veel moderne machines inzetten.
•kunstmatig de groei bevorderen met kunstmest en bestrijdingsmiddelen.
•grote stallen hebben waar veel dieren dicht bij elkaar staan. Deze methodes zorgen voor een enorm hoge opbrengst per hectare en per dier, veel meer dan we zelf nodig hebben. Het overschot kan daardoor geëxporteerd worden naar het buitenland.
