Kenniseconomie en de creatieve stad
Leerdoelen
•Je kunt uitleggen wat een kenniseconomie is.
•Je weet wat creatieve beroepen zijn.
•Je begrijpt de gevolgen van het groeien van de creatieve sector op een stad.
•Je kunt gevolgen van de kenniseconomie voor de Nederlandse beroepsbevolking beschrijven.
Wat is een kenniseconomie?
In een kenniseconomie zijn de productiefactoren arbeid en kapitaal vooral gericht op het ontwikkelen en toepassen van nieuwe technologieën. Daarbij is het uitwisselen van kennis en informatie essentieel.
Twee soorten kennis
We maken onderscheid tussen twee soorten kennis:
•Harde kennis: kennis over technologie, productontwikkeling en productie.
•Zachte kennis: kennis over menselijk gedrag en sociale processen, zoals bij marketing en reclame.
Deze soorten kennis worden voornamelijk ingezet in de zakelijke dienstverlening (tertiaire sector), gericht op bedrijven én overheid.
Wat is de creatieve sector?
De creatieve sector omvat verschillende vakgebieden waarin creativiteit centraal staat, zoals:
•ICT (webservices, softwareontwikkeling, games)
•Ontwerp (architectuur, mode, kunst, industrieel design)
•Marketing en reclame (internationale bureaus in Nederland)
•Media en entertainment (tv, films, games, podcasts)
Een stad met veel mensen werkzaam in deze sector heet een creatieve stad.
Gevolgen van de creatieve sector voor steden
De groei van de creatieve sector verandert Nederlandse steden ingrijpend.
Bedrijfsruimte en infrastructuur
Bedrijven in de creatieve sector zoeken locaties met:
•Luxe en moderne kantoorterreinen
•Sterke digitale infrastructuur (snel internet)
•Goede bereikbaarheid (hoogwaardig openbaar vervoer)
•Informele bedrijfsruimtes (zoals cafés, flexwerkplekken, oude fabriekspanden, broedplaatsen en science parks)
Wonen in de creatieve stad
Werknemers willen vaak dichtbij voorzieningen wonen, zoals horeca en culturele instellingen. Populaire woongebieden zijn vaak oude arbeiderswijken vlakbij het stadscentrum. Hierdoor ontstaat gentrificatie, waarbij goedkopere wijken populairder en duurder worden. Door de grote vraag naar woningen ontstaat een woningtekort, met als gevolg stijgende huizenprijzen en verplaatsing van gezinnen naar randgebieden van de stad (reurbanisatie).
Veranderingen in werkplekken
Traditionele kantoorgebouwen verdwijnen steeds meer. Werknemers zoeken flexibele werkplekken en combineren werk met recreatie. Door thuiswerken (versterkt door de coronapandemie) ontstaan nieuwe woon-werkvormen.
Gevolgen voor de beroepsbevolking
Door de groei van de creatieve en tertiaire sector ontstaan hogere opleidingseisen. Steeds meer jongeren richten zich op hoger onderwijs (HBO en universiteit), omdat in deze sector hogere salarissen worden geboden.
Er ontstaat een duale arbeidsmarkt:
•Hoogopgeleiden profiteren van hoge salarissen en goede carrièrekansen.
•Lager opgeleiden blijven achter, wat leidt tot meer sociale ongelijkheid.
Hoe profiteert een stad van de creatieve sector?
Een groeiende creatieve sector betekent voor steden:
•Meer bedrijven en hogere omzetten (vooral zakelijke dienstverlening en horeca).
•Stijgende vastgoedprijzen (zowel huur als koop).
•Hogere belastinginkomsten voor lokale en landelijke overheden.
•Een betere uitstraling van de stad, wat nog meer bedrijven aantrekt (agglomeratie-effecten).
