Leerdoelen
•Wat is landdegradatie en hoe ziet dat eruit?
•Welke invloed hebben mensen op landdegradatie?
•Welke landschapszones zijn gevoelig voor landdegradatie?
•Hoe kan landdegradatie voorkomen worden?
Wat is landdegradatie?
Landdegradatie is een term die de afname in kwaliteit van de bodem beschrijft. Deze achteruitgang kan worden veroorzaakt door natuurlijke processen zoals verdroging en verzilting, maar ook door menselijke activiteiten, die dikwijls verband houden met landbouw en bebouwing. Wanneer landbouwpraktijken geïntensiveerd worden om hogere opbrengsten te verkrijgen, zoals door monocultuur of overbeweiding, is de bodem kwetsbaar en kan hij aanzienlijk worden aangetast.
Daarnaast speelt ontbossing een cruciale rol bij het versnellen van bodemerosie, waarbij het vruchtbare bovendeel van de bodem wegspoelt of wegwaait. Je spreekt van versnelde bodemerosie als de bodemerosie niet alleen door natuurlijke processen plaatsvindt, maar ook door menselijke invloeden. Zodra door natuurlijke processen, menselijke invloeden en bodemerosie de bodem zo uitgeput is dat er geen planten meer willen groeien en er geen landbouw meer mogelijk is, dan spreek je van verwoestijning.
Menselijke invloed op bodemerosie en landdegradatie
Door de toenemende behoefte aan landbouwgrond als gevolg van bevolkingsgroei, zijn mensen overgegaan op handelingen die niet gunstig zijn voor de bodem. Bosbranden, vaak verergerd door menselijke activiteiten, spelen ook een rol in dit proces.
Onoordeelkundige landbouw
Onoordeelkundige landbouw is landbouw die slecht is voor de vruchtbaarheid van de bodem. Door de toename van de bevolking in sommige gebieden is er ook meer sprake van onoordeelkundige landbouw, omdat dit goedkopere is. Voorbeelden hiervan zijn overbeweiding, verkeerd ploegen, de grond braak laten liggen, bodemuitputting en onzorgvuldig en verkeerd gebruik maken van (grond)water.
Kwetsbare zones en de rol van klimaat
Zowel warme als droge gebieden zijn uiterst vatbaar voor bodemerosie en landdegradatie. Deze gebieden worden steeds kwetsbaarder door klimaatverandering, wat leidt tot extremere weersomstandigheden zoals droogte en hevige regenbuien. Deze extremen versnellen de processen van erosie en verzilting. Ook de gevolgen van de onoordeelkundige landbouw maken bodems kwetsbaarder.
Preventie en duurzaam landgebruik
Om landdegradatie te voorkomen, zijn er verschillende methoden ontwikkeld. Deze omvatten technieken om versnelde bodemerosie door wind te verminderen, zoals het planten van windsingels. Ook zijn er manieren om de versnelde bodemerosie door water te beperken, zoals terrasvorming en hoogtelijn ploegen. Verder draagt adequate irrigatie, zoals druppelirrigatie en drainage, bij aan de vermindering van verzilting.
