Een bijvoeglijk naamwoord (adjectief) vertelt iets over een eigenschap of toestand van een zelfstandig naamwoord. Denk aan zinnen als "de knappe vrouw" of "de dikke leraar". Hier zijn "knap" en "dik" de bijvoeglijke naamwoorden, omdat ze iets zeggen over de vrouw en de leraar.
In het Duits zijn er veel van dit soort woorden, zoals klein (klein), groß (groot), schnell (snel), dick (dik), reich (rijk), arm (arm), nett (aardig) en lustig (grappig).
Het bijzondere aan Duitse bijvoeglijke naamwoorden is dat ze vaak een uitgang krijgen. Deze uitgang verandert afhankelijk van het lidwoord (of een ander woord) dat ervoor staat, en het geslacht (mannelijk, vrouwelijk, onzijdig), het getal (enkelvoud, meervoud) en de naamval (nominatief, accusatief, datief, genitief) van het zelfstandig naamwoord. Dit proces wordt ook wel 'verbuiging' of 'inflectie' genoemd.
Bijvoeglijke naamwoorden staan meestal vóór het zelfstandig naamwoord en worden dan verbogen.
Voorbeelden van verbuiging:
der **große** Mann (de grote man) - große beschrijft de man.die **schöne** Blume (de mooie bloem) - schöne beschrijft de bloem.das **rote** Auto (de rode auto) - rote beschrijft de auto.
We onderscheiden drie groepen bij de verbuiging van bijvoeglijke naamwoorden:
-
De der-Gruppe: Hierbij staat er een woord voor het bijvoeglijk naamwoord dat lijkt op "der", "die" of "das" (bijvoorbeeld lidwoorden zoals der, die, das, diese, jede, welche). De uitgang van het bijvoeglijk naamwoord verandert dan.
- Mannelijk (1e naamval): der nette Mann
- Vrouwelijk (1e naamval): die nette Frau
- Onzijdig (1e naamval): das nette Kind
- Meervoud (1e naamval): die netten Leute
Let op: in de tweede, derde en vierde naamval veranderen de uitgangen verder, en in de meervoudsvorm eindigt het bijvoeglijk naamwoord vaak op -en.
-
De ein-Gruppe: Deze groep lijkt op de der-Gruppe, maar hier staan woorden zoals "ein" (een), "kein" (geen) of bezittelijke voornaamwoorden (zoals mein, dein, sein) voor het bijvoeglijk naamwoord.
- Mannelijk (1e naamval): ein netter Mann
- Vrouwelijk (1e naamval): eine nette Frau
- Onzijdig (1e naamval): ein tolles Kind
Hier zie je bijvoorbeeld dat bij onzijdige woorden in de eerste naamval de uitgang -es wordt gebruikt.
-
De Null-Gruppe: Soms staat er helemaal géén lidwoord of ander bepalend woord voor het bijvoeglijk naamwoord. In dat geval gebruikt het bijvoeglijk naamwoord de uitgangen die je ook bij de der-Gruppe ziet, maar dan zonder het lidwoord ervoor.
- Mannelijk (1e naamval): netter Mann
- Vrouwelijk (1e naamval): nette Frau
- Onzijdig (1e naamval): nettes Kind
Bijvoeglijke naamwoorden kunnen ook na een werkwoord staan, zoals sein (zijn), werden (worden) of bleiben (blijven). In dat geval worden ze niet verbogen.
Voorbeelden van niet-verbuiging:
Der Mann ist **groß**. (De man is groot.)Die Blume ist **schön**. (De bloem is mooi.)Das Auto ist **rot**. (De auto is rood.)
Het correct verbuigen van bijvoeglijke naamwoorden is een belangrijk onderdeel van de Duitse grammatica.
Duits