Tijdvak 4, ook wel 'Steden en staten' genoemd, beslaat de periode van 1000 tot 1500 na Christus en kenmerkt zich door diverse belangrijke ontwikkelingen en gebeurtenissen:
- Vanaf de 11e eeuw (ca. 1000 n.Chr.): Opkomst van handel en steden. Door verbeteringen in de landbouw, zoals het drieslagstelsel en de ijzeren ploeg, ontstonden er landbouwoverschotten en groeide de bevolking. Dit leidde tot meer handel en de groei van nederzettingen tot steden.
- Vanaf de 11e eeuw: Ontstaan van een landbouwstedelijke samenleving. De samenleving werd minder puur agrarisch. Steden ontwikkelden zich tot belangrijke centra voor ambachten en handel, naast de blijvend belangrijke landbouw.
- Vanaf de 12e en 13e eeuw: Invoering van stadsrechten. Steden kregen van de landsheer speciale rechten, zoals het recht op een eigen bestuur, rechtspraak en het heffen van belastingen. Dit gaf steden meer zelfstandigheid en macht ten opzichte van de adel.
- 1095-1099: De Eerste Kruistocht. Paus Urbanus II riep in 1095 op tot een tocht naar het Heilige Land. Het hoofddoel was het beschermen van christelijke pelgrims en het heroveren van Jeruzalem op de Seltsjoeken. Deze kruistocht eindigde met de verovering van Jeruzalem in 1099. De kruistochten droegen bij aan de versterking van de kerkelijke macht en stimuleerden de handel tussen Europa en het Midden-Oosten.
Deze ontwikkelingen zorgden voor een grote verandering in de Europese samenleving, van een agrarische naar een landbouwstedelijke maatschappij met groeiende steden en een toenemende handel.
Geschiedenis