De Renaissance, wat 'wedergeboorte' betekent, was een periode van hernieuwde interesse in de cultuur van de klassieke oudheid (Grieken en Romeinen) na de Middeleeuwen. Deze periode begon rond 1350 in Italiaanse steden, zoals Florence, en verspreidde zich daarna over Europa.
De belangrijkste kenmerken van de Renaissance zijn:
- Humanisme en individualisme: Geleerden, de zogenaamde humanisten, bestudeerden oude teksten en legden de nadruk op de mens, zijn talenten en het aardse leven, in plaats van alleen het hiernamaals. Het motto 'carpe diem' (pluk de dag) werd belangrijker dan 'memento mori' (gedenk te sterven). De mens kwam centraal te staan.
- Nieuw mens- en wereldbeeld: Het idee dat de mens zelf invloed kon uitoefenen op zijn leven en de wereld om zich heen, werd sterker. Dit leidde tot een minder Eurocentrisch wereldbeeld door ontdekkingsreizen en nieuwe kennis over geografie en astronomie.
- Kunst en architectuur: Kunstenaars lieten zich inspireren door de klassieke oudheid en maakten realistischere kunst. Ze besteedden veel aandacht aan perspectief, anatomie en menselijke emoties. Grote namen uit deze periode zijn Leonardo da Vinci, Michelangelo en Botticelli.
- Wetenschappelijke belangstelling: Er ontstond een kritischere benadering van kennis en teksten, wat de basis legde voor wetenschappelijke ontwikkelingen.
- Ideaal van de homo universalis: Dit stond voor een universeel ontwikkelde mens die op veel gebieden uitblonk, zoals Leonardo da Vinci.
De Renaissance zorgde voor een grote verandering in denken en kijken naar de wereld, wat een belangrijke overgang vormde van de Middeleeuwen naar de Vroegmoderne Tijd.