Wat is het verschil tussen conservatisme en confessionalisme?

Het conservatisme en het confessionalisme zijn twee maatschappelijke stromingen die weliswaar verwant zijn, maar toch belangrijke verschillen hebben.

• Conservatisme is een stroming die zich verzet tegen snelle veranderingen in de samenleving en juist vasthoudt aan bestaande tradities en waarden. Conservatieven waren bijvoorbeeld kritisch op de ideeën van de Verlichting en de Franse Revolutie, omdat deze volgens hen te veel chaos en onrust veroorzaakten. Ze wilden veranderingen geleidelijk doorvoeren en kregen vaak steun van de bestuurlijke elite. Het doel was het behoud van de bestaande orde en structuren.

• Confessionalisme is een stroming die voortkwam uit het conservatisme, maar een specifiekere focus heeft. Confessionalisten streven naar meer invloed van het christelijk geloof (zowel katholiek als protestants) in de samenleving en de politiek. Vanaf ongeveer 1870 ontwikkelde het zich tot een emancipatiebeweging. Gelovigen vonden dat ze ongelijk behandeld werden, bijvoorbeeld in de 'schoolstrijd' waarbij ze streden voor overheidsfinanciering voor hun eigen christelijke scholen. Confessionalisten zochten vaak een middenweg tussen het liberalisme en het socialisme.

Het belangrijkste verschil is dus dat conservatisme een bredere ideologie is die gericht is op het behoud van tradities en geleidelijke verandering in het algemeen, terwijl confessionalisme een specifieke stroming is die zich richt op de rol van het geloof in de samenleving en de politiek, vaak met een emancipatoir karakter voor gelovigen. Hoewel beide kritisch stonden tegenover snelle veranderingen, heeft het confessionalisme een duidelijke religieuze grondslag die het conservatisme in zijn algemeenheid niet per se heeft.