Wat is geboorteregeling en hoe werkt het?

Geboorteregeling, ook wel anticonceptie genoemd, omvat alle methoden die je kunt gebruiken om een zwangerschap te voorkomen. Het draait erom dat een zaadcel en een eicel elkaar niet kunnen vinden, of dat een bevruchte eicel zich niet kan innestelen. Er zijn verschillende manieren om dit te bereiken, elk met hun eigen werking, betrouwbaarheid en voor- en nadelen.

We kunnen de methoden grofweg indelen in een paar categorieën:

1. Hormonale anticonceptie: Deze methoden maken gebruik van hormonen (oestrogeen en/of progestageen) om de eisprong te onderdrukken, het baarmoederhalsslijm dikker te maken (zodat zaadcellen er moeilijker doorheen komen) en/of de baarmoederwand ongeschikt te maken voor innesteling.

• De pil: Dit is de bekendste vorm. Je slikt dagelijks een pilletje. Er zijn verschillende soorten, zoals de combinatiepil (oestrogeen en progestageen) en de minipil (alleen progestageen).
• De anticonceptiering (NuvaRing): Een flexibele ring die je zelf in de vagina inbrengt en die hormonen afgeeft.
• De anticonceptiepleister (Evra): Een pleister die je op de huid plakt en die hormonen afgeeft.
• Het hormoonspiraaltje (Mirena, Kyleena): Een klein T-vormig spiraaltje dat in de baarmoeder wordt geplaatst en lokaal progestageen afgeeft. Het kan jarenlang blijven zitten.
• Het anticonceptiestaafje (Implanon): Een klein staafje dat onder de huid van de bovenarm wordt geplaatst en progestageen afgeeft. Ook dit werkt jarenlang.
• De prikpil: Een injectie met progestageen die elke drie maanden wordt gegeven.

2. Barrièremethoden: Deze methoden vormen een fysieke barrière die voorkomt dat zaadcellen de eicel bereiken.

• Het condoom (mannelijk en vrouwelijk): Dit is de enige methode die, naast zwangerschap, ook beschermt tegen soa's. Het is een hoesje dat om de penis of in de vagina wordt geplaatst en zaadcellen opvangt.
• Het pessarium/diafragma: Een siliconen kapje dat je voor de geslachtsgemeenschap in de vagina inbrengt en dat de baarmoedermond afsluit. Het wordt vaak gebruikt in combinatie met zaaddodend middel.

3. Natuurlijke methoden: Deze methoden zijn gebaseerd op het herkennen van de vruchtbare periode van de vrouw en het vermijden van geslachtsgemeenschap tijdens die dagen.

• Periodieke onthouding (kalendermethode, temperatuurmethode, slijmmethode): Hierbij heb je geen seks tijdens de vruchtbare periode van de vrouw. Sperma kan ongeveer drie dagen leven en een eicel 12 tot 24 uur. De ovulatie vindt meestal rond de 14e dag van de menstruatiecyclus plaats. Deze methoden vereisen veel discipline en kennis van de eigen cyclus en zijn over het algemeen minder betrouwbaar omdat je nooit precies weet wanneer de ovulatie plaatsvindt.
• Coïtus interruptus: Dit betekent dat de penis uit de vagina wordt getrokken voordat de man klaarkomt. Dit is ook onbetrouwbaar, want voorvocht kan al zaadcellen bevatten die een eicel kunnen bevruchten.

4. Sterilisatie: Dit is een permanente vorm van anticonceptie voor zowel mannen als vrouwen.

• Bij de man (vasectomie): De zaadleiders worden onderbroken, waardoor er geen zaadcellen meer in het sperma terechtkomen.
• Bij de vrouw (tubaligatie): De eileiders worden afgesloten, waardoor eicellen niet meer bij de baarmoeder kunnen komen en zaadcellen de eicel niet kunnen bereiken.

5. Koperspiraaltje: Dit spiraaltje bevat geen hormonen, maar koper. Het koper maakt zaadcellen inactief en zorgt ervoor dat een eventueel bevruchte eicel zich niet kan innestelen. Het werkt ook jarenlang.

Noodanticonceptie (noodmaatregelen): Als er iets misgaat (bijvoorbeeld onbeschermde seks, een gescheurd condoom of een vergeten pil), zijn er noodmaatregelen om een zwangerschap te voorkomen of af te breken:

• Morning-afterpil: Deze kun je tot drie dagen na de seks innemen om een zwangerschap te voorkomen.
• Abortuspil: Deze kan tot de zevende week van de zwangerschap worden gebruikt om een zwangerschap af te breken.
• Zuigcurettage: Hierbij wordt het baarmoederslijmvlies met het embryo weggezogen onder plaatselijke verdoving. Dit kan tot de dertiende week van de zwangerschap.
• Late abortus: Na de dertiende week tot de 23e week van de zwangerschap kan een late abortus operatief worden uitgevoerd.

De betrouwbaarheid van anticonceptiemethoden wordt vaak uitgedrukt in het percentage vrouwen dat toch zwanger wordt bij correct gebruik gedurende een jaar. Hormonale methoden en spiraaltjes zijn over het algemeen zeer betrouwbaar (meer dan 99%), terwijl condooms en natuurlijke methoden iets minder betrouwbaar kunnen zijn, mede afhankelijk van het correcte gebruik.