Wat is een bevolkingsgrafiek?

Een bevolkingsgrafiek, ook wel bevolkingspiramide genoemd, is een grafiek die de samenstelling van een bevolking weergeeft, meestal naar leeftijd en geslacht. Het geeft inzicht in de leeftijdsopbouw van een land en de mogelijke gevolgen daarvan voor de economie en samenleving.

De belangrijkste kenmerken en concepten rondom bevolkingsgrafieken zijn:

• Opbouw van een bevolkingsgrafiek:

  • De x-as toont het percentage van de bevolking per leeftijdscategorie (cohort).
  • De y-as toont de leeftijdscohorten, meestal van 0 tot 100 jaar.
  • Aan de linkerkant staan de mannen en aan de rechterkant de vrouwen.
  • De vorm van de grafiek kan variëren van een piramide (veel jonge mensen) tot een urn (veel oudere mensen).

• Leeftijdsopbouw en welvaart:

  • Jonge bevolking (bijvoorbeeld Ethiopië): Een groot deel van de bevolking is jonger dan 20 jaar. Dit betekent in de toekomst een grote, jonge beroepsbevolking, wat kan leiden tot lage lonen door veel concurrentie. Op dit moment zijn er hoge kosten voor onderwijs en gezondheidszorg.
  • Oude bevolking (bijvoorbeeld Italië): Een groot deel is ouder dan 65 jaar. Dit leidt tot een kleinere toekomstige beroepsbevolking en hoge kosten voor sociale voorzieningen en zorg.

• Demografische druk: Dit is de verhouding tussen de actieve (beroepsbevolking van 20-65 jaar) en inactieve groepen (jonger dan 20 jaar en ouder dan 65 jaar).

  • Groene druk: Er zijn veel jongeren (onder 20 jaar) ten opzichte van de beroepsbevolking, vaak te zien in periferielanden.
  • Grijze druk: Er zijn veel ouderen (boven 65 jaar) ten opzichte van de beroepsbevolking, vaak te zien in centrumlanden.
  • Groene druk kan in de toekomst overgaan in grijze druk naarmate de bevolking veroudert.

• Invloeden op bevolkingsgrafieken:

  • Oorlogen: Veroorzaken een daling in geboortecijfers tijdens de oorlog, gevolgd door een babyboom na de oorlog (bijvoorbeeld Cambodja). Dit is zichtbaar als een inkeping en daarna een verbreding in de grafiek.
  • Arbeidsmigratie: Kan een krimpende bevolking compenseren door de instroom van vaak jonge, werkende mensen, zoals in West-Duitsland in de jaren '70 of in Qatar.

• Voorbeeld China: Door de eenkindpolitiek (vanaf 1979) heeft China een unieke bevolkingsstructuur gekregen met een sterke afname van het aantal kinderen. Dit leidt nu tot een enorme vergrijzing en toekomstige economische uitdagingen, ondanks recente versoepelingen van de politiek.

De bevolkingsopbouw is cruciaal voor de economische toekomst van een land en demografische trends moeten goed worden afgestemd op ontwikkelingsstrategieën om sociale onrust te voorkomen.