Dekolonisatie is het proces waarbij koloniën, voornamelijk in Azië en Afrika, na de Tweede Wereldoorlog (vanaf 1945) onafhankelijk werden. De 'roep om onafhankelijkheid' verwijst naar de groeiende wens en beweging binnen deze koloniën om zelfbestuur te krijgen en los te komen van de Europese koloniale machten.
De dekolonisatie had diverse belangrijke oorzaken en gevolgen:
Oorzaken van de dekolonisatie:
- Groeiend nationalisme: Mensen in de koloniën ontwikkelden een sterk gevoel van eigen identiteit en wilden hun eigen land besturen, vrij van buitenlandse overheersing.
- Verzwakte Europese landen: Door de Tweede Wereldoorlog waren Europese landen zoals Nederland, Frankrijk en Engeland financieel en militair uitgeput. Ze hadden minder middelen om hun koloniën te controleren en te behouden.
- Internationale druk: Grote wereldmachten zoals de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie waren tegen kolonialisme en moedigden koloniën aan om onafhankelijk te worden. Ook de Verenigde Naties speelden hierin een rol.
- Invloed van Japan: Het feit dat een Aziatisch land als Japan tijdens de oorlog tegen grote Europese landen en Amerika had gevochten en soms won, gaf koloniën meer vertrouwen dat ze onafhankelijk konden worden.
- Westers onderwijs en ideeën: Veel Afrikanen hadden westers onderwijs gehad en westerse ideeën over vrijheid en zelfbeschikking geleerd, waardoor ze onafhankelijkheid eisten.
- Koude Oorlog: De Sovjet-Unie steunde onafhankelijkheidsbewegingen in Afrika. Westerse landen lieten de koloniën toen ook sneller los, uit angst dat deze anders communistisch zouden worden.
Gevolgen van de dekolonisatie:
- Nieuwe onafhankelijke staten: Er ontstonden veel nieuwe, zelfstandige landen, voornamelijk in Azië en Afrika.
- Conflicten en oorlogen: In sommige gevallen leidde de onafhankelijkheid tot conflicten, zowel intern (bijvoorbeeld tussen verschillende bevolkingsgroepen) als extern.
- Brits-Indië (nu India en Pakistan): Na de onafhankelijkheid ontstonden er conflicten tussen India en Pakistan over godsdienst en grondgebied.
- Vietnam: De onafhankelijkheid van Frankrijk leidde tot een lange en bloedige oorlog (de Vietnamoorlog), waarbij ook de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie betrokken raakten vanwege de strijd tussen communisme en kapitalisme.
- Nederlands-Indië (nu Indonesië): Nederland accepteerde de onafhankelijkheid niet direct, wat leidde tot de Politionele Acties (1946-1948). Dit waren militaire acties die Nederland als 'politieacties' presenteerde, maar die een bloedige strijd waren. Onder internationale druk moest Nederland de onafhankelijkheid van Indonesië uiteindelijk in 1949 erkennen.
- Voortbestaan van banden: Hoewel de koloniën zelfstandig werden, bleven de banden met de voormalige 'moederlanden' vaak bestaan, bijvoorbeeld als belangrijke handelspartners of via culturele en politieke invloeden.
- Economische uitdagingen: Veel nieuwe landen stonden voor grote economische uitdagingen, zoals het opbouwen van een eigen economie en infrastructuur, vaak met een afhankelijkheid van de export van grondstoffen.
- Politieke instabiliteit: Sommige nieuwe staten kregen te maken met politieke instabiliteit, staatsgrepen of autoritaire regimes.
Aardrijkskunde
Geschiedenis
Maatschappijleer