Contaminatie is een taalfout waarbij je twee woorden of uitdrukkingen die vergelijkbaar zijn in betekenis onjuist met elkaar combineert tot één nieuwe, incorrecte uitdrukking. Het is als het ware een 'vervuiling' van twee correcte formuleringen. Door deze samenvoeging ontstaat een woord of zinsdeel dat inhoudelijk of grammaticaal niet klopt. Contaminatie is een van de ‘dubbelop’ formuleringen die je moet vermijden om correct Nederlands te schrijven, net als pleonasme, tautologie en dubbele ontkenning.
Hoe herken en vermijd je contaminatie?
Het is belangrijk om goed na te denken over de betekenis van de woorden die je gebruikt. Bij contaminatie kun je vaak de twee originele uitdrukkingen herkennen die per ongeluk zijn samengevoegd. Om het te vermijden, kies je één van de correcte uitdrukkingen en gebruik je die consistent.
Voorbeeld:
Een veelvoorkomende contaminatie is "overnieuw".
- De correcte uitdrukkingen zijn: "opnieuw" en "overdoen".
- "Overnieuw" is een samenvoeging van deze twee.
Gebruik in een zin:
- Fout: "Ik moet mijn werk overnieuw doen."
- Correcte opties:
- "Ik moet mijn werk opnieuw doen." (hier ligt de nadruk op het nog een keer doen)
- "Ik moet mijn werk overdoen." (hier ligt de nadruk op het corrigeren en opnieuw uitvoeren)
Een ander voorbeeld: "zich irriteren aan".
- De correcte uitdrukkingen zijn: "zich ergeren aan" en "irriteren".
- "Zich irriteren aan" is een combinatie hiervan.
Gebruik in een zin:
- Fout: "Ik irriteer me aan het lawaai."
- Correcte opties:
- "Ik erger me aan het lawaai."
- "Het lawaai irriteert mij."
Door bewust te zijn van deze valkuilen en goed de betekenis en het correcte gebruik van woorden te controleren, kun je contaminatie in je zinnen voorkomen.
Nederlands