Nederland beschermt zich op verschillende manieren tegen wateroverlast, voornamelijk veroorzaakt door de zee en rivieren. De zeespiegel stijgt door klimaatverandering, wat de kans op overstromingen vergroot. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen absolute zeespiegelstijging (de daadwerkelijke stijging van het waterniveau) en relatieve zeespiegelstijging (de stijging ten opzichte van het land, dat soms ook daalt).
Om zich tegen de zee te beschermen, worden de volgende maatregelen genomen:
- Duinen: Dit zijn natuurlijke zandheuvels langs de kust die een barrière vormen tegen de zee. Ze worden versterkt en verhoogd door middel van zandsuppletie. Zandsuppletie is het aanbrengen van extra zand op de kust of zeebodem om de kustlijn te versterken en te verbreden.
- Dijken: Dit zijn door mensen gemaakte hoge aarden wallen die het land beschermen tegen overstromingen. Ze worden aangelegd op plekken waar geen duinen zijn en kunnen bedekt zijn met stenen of asfalt.
- Dammen: Dit zijn door mensen gebouwde constructies die in het water liggen, zoals de Afsluitdijk en dammen in Zeeland. Ze beschermen tegen zeewater bij zeearmen en voorkomen dat grote hoeveelheden water het land binnendringen.
Rivieren, zoals de Rijn en de Maas, vormen ook een bedreiging, vooral door piekafvoeren die ontstaan door smeltwater en hevige regenval. Om overstromingen door rivieren te voorkomen, wordt de drietrapstrategie gebruikt:
- Vasthouden: Water zo lang mogelijk in een gebied houden, bijvoorbeeld door het aanleggen van retentiegebieden.
- Bergen: Water tijdelijk opslaan in bijvoorbeeld uiterwaarden, nevengeulen of speciaal aangelegde waterbergingsgebieden.
- Lozen: Het water gecontroleerd afvoeren naar zee wanneer vasthouden en bergen niet meer voldoende zijn.
Projecten zoals 'Ruimte voor de Rivier' zorgen ervoor dat rivieren meer ruimte krijgen om water af te voeren, bijvoorbeeld door het verbreden van uiterwaarden of het aanleggen van nevengeulen. Al deze maatregelen vallen onder waterbeheer, de zorg voor ons grond- en oppervlaktewater. Hoewel Nederland kwetsbaar is voor overstromingen, wordt er veel geïnvesteerd in watermanagement om de risico's zo klein mogelijk te houden.
Aardrijkskunde