Het leenstelsel was oorspronkelijk opgezet als een manier om een groot rijk, zoals dat van Karel de Grote, te besturen en te zorgen voor rust en veiligheid. De vorst leende hierbij stukken grond uit aan leenmannen. Deze leenmannen kregen de verantwoordelijkheid voor het bestuur, de rechtspraak en de verdediging van die gebieden.
Echter, in de praktijk had het leenstelsel de volgende belangrijke gevolgen voor het bestuur in Europa:
- Machtsversnippering: De macht raakte steeds meer verdeeld. De leenmannen gingen hun geleende gebieden vaak weer doorgeven aan 'achterleenmannen', waardoor de macht over nog meer personen verspreid raakte.
- Toenemende onafhankelijkheid: Zowel de leenmannen als de achterleenmannen werden steeds onafhankelijker van de vorst. Ze begonnen hun leen zelfs als hun eigen, erfelijke bezit te zien, in plaats van een geleend gebied.
- Verzwakking van het centrale gezag: Door de toenemende onafhankelijkheid van de leenmannen en achterleenmannen kreeg de koning of vorst steeds minder te zeggen. Het centrale gezag van de vorst werd hierdoor veel zwakker.
- Uiteenvallen van rijken: Uiteindelijk leidde dit tot het uiteenvallen van grote rijken, zoals het Frankische Rijk na de dood van Karel de Grote. De vazallen (leenmannen) bouwden hun eigen onafhankelijke gebieden op, waardoor de eenheid van het rijk verloren ging.
Geschiedenis