Overzicht poëtische middelen
Publiek
Woorden in deze lijst (69)
Origineel
- Versregel
- De woorden die samen op één regel van een gedicht staan
- Enjambement
- Het doorlopen van een zin van de ene versregel naar de volgende, waardoor het laatste en eerste woord extra betekenis kunnen krijgen
- Strofe
- Verzameling van opeenvolgende versregels met een witregel ervoor en erna
- Volrijm
- Rijm aan het eind van woorden
- Halfrijm
- Alleen de klinkers of alleen de medeklinkers rijmen
- Consonantie
- Medeklinkerrijm
- Alliteratie
- Medeklinkerrijm aan het begin van woorden
- Assonantie
- Klinkerrijm
- Gelijk rijm (rijk rijm)
- Het rijmen van complete lettergrepen of woorden
- Voorrijm
- Rijm aan het begin van opeenvolgende versregels
- Middenrijm
- Rijm in het midden van opeenvolgende versregels
- Eindrijm
- Rijm aan het einde van opeenvolgende versregels
- Kettingrijm
- Het laatste woord van een versregel rijmt op het eerste woord van de volgende regel
- Binnenrijm
- Rijm binnen een versregel
- Rijmschema
- Schematische weergave van de volgorde waarin eindrijm voorkomt, aangegeven met letters
- Slagrijm
- aaaa
- Gepaard rijm
- aabbcc
- Gekruist rijm
- abab
- Omarmend rijm
- abba
- Verspringend rijm
- abcabc
- Metrum
- De regelmatige afwisseling van beklemtoonde (sterke) en onbeklemtoonde (zwakke) lettergrepen
- Versvoet
- Combinatie van sterke (¯) en zwakke (˘) lettergrepen
- Jambe
- ˘ ¯
- Trochee
- ¯ ˘
- Anapest
- ˘ ˘ ¯
- Dactylus
- ¯ ˘ ˘
- Amfibrachys
- ˘ ¯ ˘
- Antimetrie
- Het onderbreken van het metrum
- Alexandrijn
- Zes jamben
- Tetrameter
- Vier gelijke versvoeten
- Pentameter
- Vijf gelijke versvoeten
- Hexameter
- Zes gelijke versvoeten
- Beeldspraak
- Een vorm van taalgebruik waarin met een 'beeld' op een figuurlijke manier omschreven wordt wat iemand letterlijk bedoelt
- Vergelijking met verbindingswoord
- De auteur gebruikt een beeld (b) om iets uit de werkelijkheid (w) te omschrijven
- Zuivere metafoor
- Alleen het beeld wordt genoemd, de werkelijkheid niet
- Personificatie
- Letterlijk: 'een persoon van iets maken'. Er worden menselijke eigenschappen toegeschreven aan 'dingen'
- Synesthesie
- Twee soorten zintuiglijke waarnemingen worden vergeleken
- Homerische vergelijking
- Een zeer breedsprakige vergelijking
- Metonymia
- Een beeldspraak die niet zozeer berust op een vergelijking tussen werkelijkheid en beeld, maar waarin het gaat om één bepaald aspect van de werkelijkheid
- Pars pro toto
- Een deel wordt genoemd, het geheel bedoeld
- Totum pro parte
- Het geheel wordt genoemd, een deel bedoeld
- Abstractum pro concreto
- Het begrip wordt genoemd, personen of concrete zaken bedoeld
- Concretum pro abstractum
- Het concrete wordt genoemd, het abstracte bedoeld
- Eponiem
- De maker wordt genoemd, het gemaakte bedoeld
- Metalepsis
- Een (onwaarschijnlijke) oorzaak wordt genoemd, het gevolg bedoeld
- Voorwerp in plaats van inhoud
- Een voorwerp wordt genoemd, de inhoud bedoeld
- Stof in plaats van voorwerp
- Het materiaal waarvan iets is gemaakt wordt genoemd, het voorwerp bedoeld
- Enkelvoud in plaats van meervoud
- Het enkelvoud wordt genoemd, het meervoud bedoeld
- Stijlfiguur
- Een 'vaste vorm' om dat wat je wilt zeggen meer nadruk te geven
- Repetitio
- Herhaling
- Anafoor
- Herhaling van hetzelfde woord of dezelfde woordgroep aan het begin van opeenvolgende zinnen of zinsdelen
- Parallellie (parallellisme)
- Herhaling van zinsbouw in opeenvolgende zinnen of zinsdelen
- Tricolon (drieslag)
- Opsomming in drieën
- Climax
- Een serie van drie (of meer) tekstelementen waarvan de inhoud steeds sterker wordt
- Anticlimax
- In een reeks is de laatste stap een 'tegenvaller'
- Antithese (tegenstelling)
- Samenvoeging van tegengestelde woorden
- Paradox
- Schijnbare tegenstelling
- Litotes
- Omschrijving van een woord door het ontkennen van het tegenovergestelde
- Retorische vraag
- Een vraag waarbij het niet de bedoeling van de vragensteller is dat er een antwoord gegeven wordt
- Chiasme (kruisstelling)
- In een tegengestelde volgorde plaatsen van overeenkomstige elementen in twee zinnen of zinsdelen (abba)
- Eufemisme
- Verzachtende uitdrukking
- Hyperbool
- Sterke overdrijving
- Understatement (parabool)
- Afgezwakte uitdrukking
- Ironie
- Milde spot: het tegenovergestelde zeggen van wat je bedoelt
- Sarcasme
- Bijtende spot: bedoeld om te kwetsen
- Cynisme
- Verbitterde spot: niet meer geloven in goede bedoelingen
- Parodie
- Het nabootsen van een bekend persoon of kunstwerk op spottende wijze
- Homoniem
- Een woord met meer betekenissen
- Homograaf
- Een woord dat je door de spelling op verschillende manieren uit kunt spreken
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–