Geschiedeniswerkplaats - 4/5/6 vwo - De tijd van burgers en stoommachines- Begrippen
Publiek
Woorden in deze lijst (61)
Origineel
- industrialisatie
- uitbreiding van industrie
- industrie
- productie in fabrieken
- industriële revolutie
- ingrijpende verandering in productiemethoden/
waarbij handarbeid wordt vervangen door machines - industriële samenleving
- maatschappij waarin meer dan de helft van de bevolking in steden woont en waarin industrie en diensten de belangrijkste bestaansmiddelen zijn
- industriesector
- deel van de economie dat bestaat uit industrie en mijnbouw
- klasse
- sociale groep
- mechanisatie
- vervanging van handarbeid door machines
- medische revolutie
- sterke verbetering van de geneeskunde vanaf de 19e eeuw
- middenklasse
- brede sociale groep tussen de klassen van arbeiders en kapitalisten
- moderne tijd
- vijfde periode (1800-heden)
- tijd van burgers en stoommachines
- achtste tijdvak (1800-1900)
- transportrevolutie
- ingrijpende verbetering van wegen en vervoermiddelen
- tweede industriële revolutie
- fase in het industrialisatieproces waarin staal/
chemie en elektrotechniek belangrijk werden (vanaf 1890) - anarchisme
- politiek-maatschappelijke stroming die streeft naar afschaffing van de staat (overheid)
- conservatisme
- politiek-maatschappelijke stroming die streeft naar behoud van bestaande toestanden
- economisch liberalisme
- stroming binnen het liberalisme die streeft naar een vrije markt
- kanselier
- Duitse regeringsleider/
minister-president - liberalisme
- politiek-maatschappelijke stroming die streeft naar vrijheid
- markteconomie
- economie waarin de productie wordt bepaald door vraag en aanbod op de vrije markt
- mogendheid
- staat
- natiestaat
- staat van één volk
- nationalisme
- voorliefde voor het eigen volk/
streven naar de vorming van een natiestaat - parlementaire democratie
- politiek systeem waarbij de regering verantwoording schuldig is aan het algemeen kiesrecht gekozen parlement
- politiek-maatschappelijke stroming
- beweging die wil deelnemen aan het bestuur met bepaalde opvattingen over de inrichting van de staat en de maatschappij
- reformisme
- stroming binnen het socialisme die via geleidelijke hervormingen verbeteringen voor de arbeiders wil bereiken
- socialedemocratie
- stroming binnen het socialisme die de parlementaire democratie aanvaardt
- socialisme
- politiek-maatschappelijke stroming die streeft naar meer gelijkheid
- staatssocialisme
- socialisme waarbij bedrijven in handen van de overheid zijn
- terroristisch
- als iemand gewelddaden pleegt om politieke doelen te bereiken
- actief kiesrecht
- recht om te stemmen
- algemeen kiesrecht
- kiesrecht voor alle mannen en vrouwen
- budgetrecht
- recht van het parlement om uitgaven van de regering goed of af te keuren
- censuskiesrecht
- kiesrecht dat afhangt van te betalen belastingen
- decreet
- bevel
- democratisering
- uitbreiding van de democratie
- districtenstelsel
- kiestelsel waarbij het land is verdeeld in districten die eigen kandidaten voor het parlement kiezen
- parlementair stelsel
- politiek systeem waarin de volksvertegenwoordiging de hoogste macht heeft
- passief kiesrecht
- recht om gekozen te worden
- premier
- minister-president/
eerste minister/ regeringsleider - antithese
- tegenstelling
- bijzonder onderwijs
- scholen die niet gesticht zijn door de overheid
- confessionalisme
- politiek-maatschappelijke stroming en emancipatiebeweging die uitgaat van een geloof
- discriminatie
- onderscheid maken tussen mensen met de bedoeling iemand of een groep achter te stellen
- emancipatie
- toekenning van gelijke rechten en kansen
- feminisme
- emancipatiebeweging die streeft naar gelijke behandeling van vrouwen ten opzichte van mannen
- openbaar onderwijs
- scholen die zijn gesticht door de overheid
- schoolstrijd
- strijd over het betalen van het bijzonder onderwijs door de overheid (tot 1917)
- economische crisis
- lange tijd van economische achteruitgang en werkloosheid
- nachtwakersstaat
- staat waarin de overheid zorgt voor orde en gezag en zich verder weinig met burgers bemoeit
- sociale kwestie
- het probleem van de slechte leef- en werkomstandigheden van de arbeiders
- sociale wet
- wet die zwakkeren in de samenleving beschermt
- vakbond
- organisatie van werknemers
- verzorgingsstaat
- staat waarin de overheid zich inzet voor welvaart en welzijn (prettig leven) van zijn burgers
- bezetten
- als een leger een gebied verovert en de bevolking in bedwang houdt
- dominion
- zelfstandig deel van het Britse rijk
- genocide
- volkerenmoord/
volgens een plan vermoorden van een volk of bevolkingsgroep - guerrillaoorlog
- oorlog met strijdgroepen die zich onder de bevolking verschuilen en kleine aanvallen uitvoeren
- invloedssfeer
- gebied waar een staat van buiten veel invloed heeft
- moderne imperialisme
- Europese expansie in Azië en Afrika tussen 1870 en 1914 waardoor grote koloniale rijken ontstonden
- protectoraat
- staat waarover een andere staat heerst onder de schijn van bescherming
- racisme
- idee dat er mensenrassen zijn waarvan het ene beter is dan het andere