H2: Actieve aarde: exogene processen

Eva

Publiek

Woorden in deze lijst (25)

Origineel

wat is de atmosfeer?: dunne laag gassen rondom de aarde
wat is de hydrosfeer?: grondwater, oppervlaktewater, regen en mist
wat is de lithosfeer?: gesteenten en de bodem
wat is de biosfeer?: het leven op aarde (mensen en dieren)
wat beschrijft de stralingsbalans?: het evenwicht tussen de kortgolvige zonnestraling die de aarde bereikt en de langgolvige straling die de aarde weer uitzendt. ongeveer 47% van de kortgolvige straling bereikt het aardoppervlakte.
hoe zorgen de bolvorm en de schuine stand van de aarde voor verschillen in instraling?: rond de evenaar vallen de zonnestralen bijna loodrecht op het aardoppervlakte, waardoor er veel energie op een klein oppervlak komt --> warmer. richting de polen vallen de zonnestralen schuin in, dezelfde hoeveelheid zonlicht wordt over een groter oppervlak verspreidt --> kouder.
hoe werkt de hydrologische kringloop?: 1. verdamping (evaporatie) van water uit oceanen, meren en rivieren. 2. transpiratie van platen (samen evatranspiratie). 3. de waterdamp stijgt op, condenseert tot wolken. 4. wolken zorgen voor neerslag (regen, sneeuw en hagel). 5. een deel van het water stroomt af via rivieren naar zee, een ander deel infiltreert in de bodem en vormt grondwater. 6. uiteindelijk komt het water weer terug in de oceanen, en begint het proces opnieuw.
hoe werkt de koolstof kringloop?: in de atmosfeer komt koolstof vooral voor als CO2. planten nemen dit op tijdens fotosynthese en slaan het op in hun weefsels. als planten en dieren sterven, komt koolstof vrij door verrotting of wordt vastgelegd in gesteente. in oceanen lost CO2 op en wordt het door plankton gebruikt.
wat is het corioliseffect?: door de draaiing van de aarde krijgt de wind/lucht een afwijking: op het NH naar rechts en op het ZH naar links. lucht stroomt altijd van hoog naar laag.
Hoe en waar ontstaan passaten?: rond de evenaar is het warm --> lucht stijgt op --> lage druk gebied (ITCZ). rond 30 nb en zb daalt deze lucht en krijg je een hoge druk gebied. waardoor die lucht gaat stromen naar de evenaar om het tekort aan te vullen.
hoe ontstaan zeestromen?: door wind (blazen), ligging continenten (afbuigen), de diepwaterpomp: hoe kouder hoe zwaarder het water en hoe zouter hoe zwaarder het water.
wat is mechanische verwering, en hoe werkt het?: dit is het uit elkaar vallen van gesteente, zonder dat de samenstelling verandert. vorstverwering: gespleten blokken, scherpe breuken. thermische verwering: afschilferende rotslagen. wortelverwering.
wat is chemische verwering, en hoe werkt het?: het uiteenvallen van gesteente waarbij de chemische samenstelling wel verandert. oplossingsverschijnselen in kalksteen: grotten, scherpe spleten en karstvormen. oxidatie: roest, roodkleurig gesteente. à
welke factoren versnellen chemische verwering?: warmte en vocht
welke factor zijn van invloed op de snelheid van verschillende typen verwering?: 1. klimaat: - warm en vochtig --> sterke chemische verwering - grote temperatuurverschillen --> sterke mechanische verwering. 2. moedergesteente: -kalksteen lost snel op --> snelle chemische verwering. - hard gesteente verweert langzamer. 3. vegetatie: -vegetatie houdt water vast --> versnelt chemische verwering. - wortels veroorzaken mechanische verwering. 4. tijd: - hoe langer het gesteente blootstaat aan verwering hoe sterker het verweerd raakt.
welke factoren zijn van invloed op het ontstaan van een massabeweging?: helling (materiaal beweegt sneller en makkelijker), soort materiaal (nat, los, kleiig --> instabieler, grote blokken vallen sneller, niet glijden), mate van verwering (veel verwering = veel los materiaal = meer kans op beweging), water (maakt de helling glad), triggers (aardbevingen, regen, vulkanisme)
welke sedimenten vervoerd water?: grote stenen & grind rollen of schuiven over de bodem, fijne deeltjes zweven en opgeloste mineralen.
hoe veroorzaakt water erosie?: water snijdt het landschap door, diepte-erosie --> uitslijpen van v-dalen in de bovenloop, en door zij-erosie --> bochten uitslijpen in middenloop.
hoe veroorzaakt water sedimentatie?: wanneer water langzaam stroomt --> sedimentatie.
welke sedimenten vervoerd ijs?: alles van fijnstof tot grote rotsblokken
hoe veroorzaakt ijs erosie?: een gletsjer schuurt het landschap uit door puin onder het ijs, dit vormt een u-dal
hoe veroorzaakt ijs sedimentatie?: als ijs smelt blijft een morene achter
welke sedimenten vervoerd wind?: zand en stof. wind kan geen stenen of grind verplaatsen.
hoe veroorzaakt wind erosie?: deflatie: wegblazen van los materiaal. korrelinslag: zandstraalt gesteente (sterduinen)
hoe veroorzaakt wind sedimentatie?: wind zet zand en stof als als: duinen en lössvlaktes