8. De poolgebieden

Publiek

Woorden in deze lijst (44)

Origineel

aardas: De denkbeeldige as van de noordpool naar de zuidpool.
aardkorst: Dunne laag gesteente om de aarde, met een dikte van gemiddeld 8 km onder oceanen en 35 km onder continenten.
albedo: De mate waarin zonnestraling wordt teruggekaatst door het aardoppervlak.
albedo-effect: Het effect dat zonlicht op het aardoppervlak weerkaatst.
boomgrens: Grens tussen een gebied waar nog wel bomen groeien en waar geen bomen meer kunnen groeien door de lage temperatuur (kouder dan 10 °C in de zomer).
breedteligging: De afstand van een plaats tot de evenaar.
broeikaseffect: Het vasthouden van de zonnewarmte door de dampkring.
broeikasgas: Gas in de lucht – zoals waterdamp, koolstofdioxide en methaan – dat warmte kan opnemen en geleidelijk weer kan afgeven, waardoor het bijdraagt aan het broeikaseffect.
continentaal plat: Het deel van de zeebodem dat aan een land grenst. Het punt waarop de zeebodem opeens steiler naar beneden gaat, is de grens van het continentaal plat.
continentale plaat: Plaat die bestaat uit een groot landoppervlak.
delfstof: Grond- en brandstof die je uit de aarde haalt.
divergentie: Het uit elkaar drijven van platen.
exclusieve economische zone (EEZ): Een strook van 200 zeemijl die wordt beheerd door de kuststaat en waar deze staat ook de visserijrechten heeft en het recht om grondstoffen te winnen.
geologie: Wetenschap die zich bezighoudt met het ontstaan en de veranderingen van de aardkorst.
geologische tijdschaal: De indeling van de geschiedenis van de aarde in geologische periodes.
gletsjer: Enorme ijsmassa die langzaam naar beneden schuift.
grondstof: Materiaal (zoals ijzererts of cacaobonen) dat nog bewerkt moet worden om er een product van te maken.
hoge breedte: De ligging van een plaats ver van de evenaar (meer dan 60°).
ijstijd: Koude periode waarin de gemiddelde temperatuur op aarde een paar graden daalt en waarin zich op het land uitgestrekte ijskappen vormen. Heet ook glaciaal.
interglaciaal: Warmere periode tussen twee ijstijden in.
klimaat: Het gemiddelde weer in een bepaald gebied over dertig of veertig jaar.
koolstofdioxide: Broeikasgas dat warmte vasthoudt op aarde.
lage breedte: De ligging van een plaats dicht bij de evenaar (minder dan 30°).
landijs: Laag eeuwige sneeuw op het land die tot ijs is samengeperst.
luchtstreek: Temperatuurzone op aarde: tropen, gematigde zone en poolstreken.
magma: Heet, vloeibaar gesteente binnen in de aarde.
middernachtzon: Periode in de zomer in de poolstreken waarin de zon niet ondergaat.
moulin: Grote ronde holte in het ijs waar smeltwater als een draaikolk in wegstroomt.
oceanische plaat: Plaat die bestaat uit een groot wateroppervlak (oceaan).
pakijs: Massa op elkaar geschoven losse brokken zee-ijs (ijsschollen).
Pangea: Naam voor het oercontinent toen alle continenten aan elkaar vast lagen (zo'n 245 miljoen jaar geleden).
permafrost: Altijd bevroren ondergrond.
polaire zone: Het gebied ten noorden van 66½° N.B. en ten zuiden van 66½° Z.B.
poolnacht: Periode in de winter in de poolstreken waarin de zon niet opkomt.
poolstreken: Het gebied ten noorden van 66½° N.B. en ten zuiden van 66½° Z.B.
schiereiland: Een gebied dat aan drie kanten is omringd door zee.
schild: Een zeer oud stuk aardkorst van minstens 500 miljoen jaar.
stratovulkaan: Explosieve vulkaan met steile hellingen. Ontstaat op de plaats waar een plaat onder een andere plaat schuift.
subductie: Het wegduiken van een oceanische plaat onder een continentale plaat.
territoriale wateren: De eerste twaalf zeemijl (20 km) vanaf de kust waar de wetten van de kuststaat gelden.
versterkt broeikaseffect: Versterking van het natuurlijke broeikaseffect door de toename van CO₂ in de lucht.
zee-ijs: Bevroren zeewater (pakijs en drijfijs).
zeespiegelstijging: Stijging van de zeespiegel door het afsmelten van gletsjers en landijs en het uitzetten van zeewater.
zeestroom: Stroming van zeewater die ontstaat doordat de wind langdurig uit één richting waait.