Welke begrippen moet je kennen?

Publiek

Woorden in deze lijst (91)

Origineel

aanslibbingskust: Kust waar meer zand en klei wordt aangevoerd dan afgevoerd.
aardkorst: Dunne laag gesteente aan de buitenkant van de aarde, met een dikte van gemiddeld 7 km onder oceanen en 30 km onder continenten.
afbraakkust: Kust waarbij het wegslagen van materiaal overheerst.
afzetting: Zie sedimentatie.
atmosfeer: Luchtlaag rondom de aarde. Heet ook dampkring.
benedenloop: Het laatste stuk van een rivier, dicht bij de zee.
biosfeer: Het leven op aarde: planten, dieren, mensen.
bovenloop: Het eerste stuk van een rivier, dicht bij de bron.
branding: De breking van golven in ondiep water (aan de kust).
breuk: Barst of scheur in de aardkorst.
chemische verwering: Verwering waarbij de samenstelling van het gesteente verandert.
debiet: De hoeveelheid water die op een bepaald punt door de rivier stroomt, uitgedrukt in m3 per seconde.
delta: Gebied vlak voor de monding, waar de rivier zich vertakt in veel rivierlopen.
doline: Ronde kuil van soms wel tientallen meters in omtrek, ontstaan door de oplossing van kalksteen.
druipsteengrot: Grot die ontstaan is door de oplossing van kalk.
dwarsprofiel: Doorsnede die laat zien hoe diep en breed een rivier is.
eindmorene: Verpulverd materiaal dat een gletsjer voor zich uit heeft geschoven.
endogene kracht: Kracht die van binnenuit de aardkorst verandert.
erosie: Het uitschuren en afschuren van hard gesteente door met verweringsmateriaal geladen water, ijs of wind.
exogene kracht: Kracht die van buitenaf de aardkorst verandert.
firn: Korrelige, overjarige en ijsachtige sneeuw.
firnbekken: Verzamelbekken van overjarige sneeuw, hoog in de bergen.
fossiel: Versteende afdruk van een plant of dier in de aardkorst.
gemengde rivier: Rivier die behalve regenwater ook smeltwater van gletsjers afvoert.
geoFactor: Factor die mede het landschap bepaalt.
geologie: Wetenschap die zich bezighoudt met het ontstaan en de veranderingen van de aardkorst.
geologische tijdschaal: Indeling van de geschiedenis van de aarde in verschillende tijdvakken, gebaseerd op belangrijke veranderingen in gesteenten, het klimaat en het leven op aarde.
gesteentekringloop: Proces waarbij gesteenten door geologische processen (erosie, verwering, sedimentatie en gesteentevorming) telkens worden afgebroken en omgevormd.
glaciaal: Koude periode waarin de gemiddelde temperatuur op aarde een paar graden daalde en waarin zich op het land uitgestrekte ijskappen vormden. Heet ook ijstijd.
gletsjer: Enorme ijsmassa die langzaam naar beneden schuift.
gletsjerpoort: De plek waar het smeltwater van een gletsjer uit de gletsjer stroomt.
gletsjerrivier: Rivier die smeltwater van een gletsjer voert.
gletsjertunnel: Tunnel die onder een gletsjer ontstaat als zich daar veel smeltwater verzamelt.
golf: Rimpel in het water die meestal wordt veroorzaakt door de wind die over het wateroppervlak waait.
grondmorene: Sediment dat onder het ijs ligt en dat achterblijft als de gletsjer smelt.
heuvelland: Gebied met een hoogte ligging van tussen de 200 m en 500 m.
hoefijzermeer: Meer dat is gevormd door de afsnijding van een meander van een rivier.
hogedrukgebied: Gebied met dalende lucht, veel zon en weinig bewolking.
hooggebergte: Berggebied met toppen die hoger zijn dan 1.500 m.
horst: Een langs een breukvlak liggend deel van het aardoppervlak dat minder naar beneden is gezakt dan de slenk.
hydro-elektriciteit: Elektriciteit die wordt opgewekt door waterkracht.
hydrosfeer: Het water op aarde.
ijstijd: Zie glaciaal.
infiltratie: Het wegzakken van water in de grond.
interglaciaal: Periode tussen twee ijstijden in waarin het klimaat enkele graden opwarmt.
isobaar: Lijn op een kaart die punten met een gelijke luchtdruk met elkaar verbindt.
jong gebergte: Gebergte dat 'pas' enkele tientallen miljoenen jaar oud is.
karstlandschap: Landschapsvorm die ontstaat door het oplossen van kalk in water.
klifkust: Steile kust die ontstaat doordat de zee de onderkant afbrokkelt en afkalft.
klimaatverandering: Geleidelijke of abrupte verandering in het klimaat door natuurlijke processen en/of invloed van de mens.
kustduin: Heuvel die is ontstaan doordat de wind zand op een hoop heeft geblazen.
kusterosie: Afbraak van de kustlijn door de invloed van getijden, golven en stromingen.
laagland: Gebied met een hoogte ligging lager dan 200 m.
lagedrukgebied: Gebied met stijgende lucht, vaak met bewolking en/of regen.
lengteprofiel: Doorsnede van een rivier van bron tot monding.
meander: Natuurlijke bocht in een rivier.
mechanische verwering: Het uiteenvallen van het gesteente waarbij de samenstelling van het gesteente niet verandert.
metamorf gesteente: Stollings- of sedimentgesteente dat onder invloed van hoge druk of temperatuur andere eigenschappen heeft gekregen.
middelgebergte: Berggebied waar de meeste toppen tussen de 500 en 1.500 m hoog zijn.
middenloop: Deel van de rivier tussen de boven- en de benedenloop in.
neerslag: Water dat in vaste (sneeuw, hagel) of vloeibare (regen, mist) vorm uit de dampkring op aarde neerkomt.
oud gebergte: Gebergte dat enkele honderden miljoenen jaren oud is.
overtourisme: Als er te veel toeristen tegelijk op één plek komen, waardoor de omgeving, bewoners of natuur daar last van krijgen.
plaat: Stuk van de aardkorst. Heet ook schol.
plooingsgebergte: Gebergte dat is ontstaan door plooiing van stukken van de aardkorst.
regenrivier: Rivier die helemaal afhankelijk is van regenwater.
regiem: Schommelingen in de waterafvoer van een rivier in de loop van een jaar.
reliëf: Hoogteverschillen in het landschap.
rivier: Een natuurlijke waterloop die water afvoert uit een gebied.
schol: Zie plaat.
sediment: Meegevoerd zand- en kleideeltjes die bezinken. Heet ook afzettingsmateriaal.
sedimentatie: Afzetting van materiaal dat is meegenomen door water, wind of ijs. Heet ook afzetting.
sedimentgesteente: Gesteente dat is ontstaan uit materiaal dat is aangevoerd door ijs, water of wind.
slenk: Een langs een breukvlak omlaag gezakt deel van de aardkorst.
stalactiet: Druipsteen in een grot, gevormd uit kalk en afgezet in de vorm van een hangende pegel.
stalagmiet: Druipsteen in een grot, gevormd uit kalk en afgezet in de vorm van een staande pilaar.
stollingsgesteente: Gesteente dat is ontstaan door de stolling van magma of lava.
strandwal: Langgerekt hoger gelegen gebied (een rug) evenwijdig aan de waterlijn.
stroomgebied: Het gebied dat afwatert op de hoofdrivier van een stroomstelsel.
stroomstelsel: Rivier met alle zijrivieren en vertakkingen die deel uitmaken van hetzelfde stroomgebied.
U-dal: Dal dat de vorm van een U heeft en is ontstaan door de uitschurende werking van een gletsjer.
V-dal: Dal dat de vorm van een V heeft en is ontstaan door de uitschurende werking van een rivier.
verhang: Het verval per kilometer.
vertragingstijd: Tijd die verstrijkt tussen het tijdstip waarop de neerslag ergens in het stroomgebied valt en het moment waarop het waterpeil in de rivier gaat stijgen.
verval: Hoogteverschil tussen twee plaatsen aan een rivier.
verwering: Het uiteenvallen van gesteente onder invloed van weer en plantengroei.
verwerkingsmateriaal: Puin dat ontstaat bij verwering.
vorstverwering: Vorm van mechanische verwering waarbij het gesteente door bevriezen en ontdooien uiteenvalt.
wadendkust: Gebied met aan de zeekant eilanden met zeegaten ertussen, waarin tijdens eb grote oppervlakken droogvallen en die tijdens vloed overstromen.
waterscheiding: Grens tussen twee stroomgebieden.
zijmorene: Gletsjerpuin aan de zijkant van een gletsjer.