DE WERELD VAN - Leeropdrachtenboek - 6V (1.2) - GLOBALISERING IN CENTRUM EN (SEMI)PERIFERIE

Bram

Publiek

Woorden in deze lijst (57)

Origineel

achterland: Het gebied dat voor de aanvoer en afzet van zijn goederen gericht is op een mainport.
afwenteling in ruimte en tijd: Afwenteling in tijd betekent dat de kosten van milieuschade in grote mate worden afgeschoven op toekomstige generaties. Afwenteling in ruimte betekent dat activiteiten die het milieu aantasten, verplaatst worden naar regio's met een zwakke milieuwetgeving.
amerikanisering: Verschijnsel dat de Amerikaanse cultuur wereldwijd dominant is en een sterke invloed op andere culturen heeft.
andersglobalist: Tegenstander van de huidige manier van globalisering. Andersglobalisten willen dat de globalisering zich veel meer richt op duurzaamheid en economische en politieke gelijkheid.
backwash-effect: Negatief effect voor de (semi)perifere door dat het centrum er grondstoffen, kapitaal en arbeidskrachten aan onttrekt.
blokvorming: Proces waarbij groepen landen aansluiting en steun bij elkaar zoeken om hun economische, politieke en militaire positie te versterken.
Central Business District (CBD): Het zakelijke en commerciële hart van een stad. Er zijn voornamelijk kantoren en bedrijven gevestigd; de woonfunctie is beperkt. Het CBD ligt vaak in het oudste deel van de stad.
centrum: Gebied (in de wereld, in een land of in een regio) met de hoogste welvaart en de meeste politieke macht.
cluster: Concentratie van bedrijven die zich richten op een bepaald vakgebied. Meestal gaat het om hoogwaardige producten of diensten. In een economisch cluster bevinden zich vaak ook onderzoeksinstituten en universiteiten.
culturele diffusie: Het overbrengen van cultuurelementen, zoals muziek, eetgewoonten en taalgebruik, van de ene op de andere cultuur.
culturele diversiteit: Verscheidenheid van culturen in een gebied. Deze neemt door migratie toe.
de-industrialisatie: Het afnemen of verdwijnen van industriële activiteit in een regio of land.
demografische transitie: Overgang van een situatie met hoge geboorte- en sterftecijfers naar een situatie met lage geboorte- en sterftecijfers.
economisch cluster: Concentratie van bedrijven die zich richten op een bepaald vakgebied. Meestal gaat het om hoogwaardige producten of diensten. In een economisch cluster bevinden zich vaak ook onderzoeksinstituten en universiteiten.
edge city: Nieuwe groeikern met een gunstige verkeersligging, die vooral gericht is op werken, winkelen en recreëren.
fragmentarische modernisering: Versnipperde technologische vooruitgang in (semi)perifere landen: sommige gebieden en bedrijven moderniseren wél, andere niet.
gated community: Exclusieve, beveiligde woonwijk voor de rijken, die vaak door hekken en muren van de omgeving is afgeschermd.
gentrificatie: Het proces van sociale en economische opwaardering van oude wijken.
geopolitiek: Het inzetten van economische, politieke en militaire middelen door (regionale) grootmachten om de eigen belangen te behartigen. 'Geo' slaat daarbij op de geografische belangen, zoals de toegang tot grondstoffen en landbouwgrond.
getto: Woonwijk waarvan het grootste deel van de bevolking tot een etnische minderheid behoort.
global shift: De verschuiving van economische activiteiten en zwaartepunten over de wereld, met name richting het (zuid)oosten van Azië.
globalisering: Het proces waardoor er in toenemende mate economische, politieke en culturele samenhang op wereldschaal ontstaat.
handelsbelemmering: Een belemmering voor vrijhandel in de vorm van belastingtarieven of van regels die aangeven hoeveel van een bepaald product in een land mag worden ingevoerd.
hegemoniale staat: Een land dat met behulp van politieke, economische en militaire middelen een overheersende rol speelt in de wereldorde.
hub-and-spoke-netwerk: Een mainport met zijn aan- en afvoerlijnen.
Human Development Index (HDI): Zie: VN-ontwikkelingsindex.
innovatie: De ontwikkeling en succesvolle invoering van nieuwe of verbeterde goederen of diensten.
internationale dienstverlening: Het verlenen van diensten in andere landen dan waarin het dienstverlenende bedrijf is gevestigd.
kettingmigratie: Het verschijnsel dat iemand die emigreert, gevolgd wordt door familieleden, vrienden of streekgenoten.
kosmopolitisme: Het gevoel van verbondenheid met de mensheid in het algemeen in plaats van met een regio of vaderland.
mainportregio: Een gebied dat sterk verbonden is met een mainport en zich dankzij die mainport economisch ontwikkelt.
megalopolis: Stedelijk gebied waarin een aantal met elkaar verbonden metropolen ligt.
metropool: Uitgestrekt stedelijk gebied van een of meer centrale steden met daaraan vastgegroeide voorsteden, met meer dan een miljoen inwoners en een dicht netwerk van transportroutes.
migratienetwerk: Netwerk van migranten, meestal bestaand uit familieleden en bekenden, die contact met elkaar onderhouden en elkaar helpen bij de migratie.
Mondiale financiële markt: Markt waar op wereldschaal wordt gehandeld in financiële producten, zoals valuta en aandelen.
multinationale onderneming (mno): Groot bedrijf dat in verschillende landen bedrijfsonderdelen heeft.
offshoring: Het proces van ruimtelijke verplaatsing van bedrijven of bedrijfsonderdelen naar nieuwe gebieden met een aantrekkelijker vestigingsklimaat (zoals lagere lonen).
outsourcing: Het uitbesteden van een specifieke taak van een bedrijf aan een ander bedrijf, vaak in een lagelonenland.
periferie: Gebied (in de wereld, in een land of in een regio) met de laagste welvaart en de minste politieke macht.
racisme: Discriminatie op grond van huidskleur.
regionalisme: Het streven van mensen in een regio naar een vorm van zelfbestuur.
reshoring: Proces waarbij onderdelen van de productieketen die eerst waren verplaatst naar andere landen, worden teruggehaald naar het land waar ze oorspronkelijk vandaan komen.
ruilvoet: De verhouding tussen de prijzen van de exportproducten en de prijzen van de importproducten.
ruimtelijke geleding: De ruimtelijke opbouw van een stad in van elkaar te onderscheiden deelgebieden.
ruimtelijke ongelijkheid: Verschillen in welvaart, welzijn en ontwikkeling tussen gebieden.
ruimtelijke segregatie: Het sterk geconcentreerd en ruimtelijk gescheiden wonen van verschillende bevolkingsgroepen.
semiperiferie: Gebied (in de wereld, in een land of in een regio) dat qua welvaart en politieke macht een tussenpositie inneemt tussen het centrum en de periferie.
sociale ongelijkheid: Verschillen in welvaart en ontwikkelingskansen tussen de verschillende groepen (klassen) van de bevolking.
sociale polarisatie: Het zodanig toenemen van tegenstellingen tussen verschillende sociaaleconomische groepen dat er wederzijds wantrouwen en vijandigheden ontstaan.
sociale segregatie: Het verschijnsel dat de verschillende sociale klassen nauwelijks contact met elkaar hebben.
spread-effect: Positief effect voor de (semi)perifere als gevolg van de economische ontwikkeling in het centrum.
stedelijk netwerk: Een sterk verstedelijkt gebied waarin de verschillende steden elk een eigen functie vervullen en onderling met elkaar verbonden zijn.
tijd-ruimtecompressie: Het verschijnsel dat in de wereld tijd en ruimte er steeds minder toe doen door afname van de relatieve afstanden.
VN-ontwikkelingsindex/Human Development Index (HDI): Een samengestelde indicator die wordt gebruikt om de ontwikkeling van landen te meten op basis van drie ontwikkelingskenmerken: onderwijs, levensverwachting en inkomen per hoofd. De VN-ontwikkelingsindex wordt uitgedrukt in een getal tussen 0 en 1.
vrijhandel: Handel waarbij landen geen handelsbelemmeringen opwerpen en de eigen bedrijven niet beoordelen door het geven van subsidies.
wereldstad: Stad met een belangrijke positie in de geglobaliseerde wereld. Een wereldstad is een mondiaal beslissingscentrum op politiek gebied en/of een knooppunt in mondiale goederen-, kapitaal- en informatiestromen. Ook op cultureel gebied is een wereldstad vaak toonaangevend.
wereldsysteem: Driedeling van de landen in de wereld in centrum, periferie en semiperiferie en de onderlinge relaties tussen deze landengroepen.