Leerboek - 3 vmbo-kgt - Sociale zekerheid en verzorgingsstaat in Nederland - C

Publiek

Woorden in deze lijst (30)

Origineel

regering: Groep bestuurders, meestal ministers, die plannen maakt voor nieuwe wetten en bestaande wetten uitvoert.
sociale kwestie: De slechte situatie wat betreft woning, werk, gezondheid, loon (enz.) van arbeiders in de 19de eeuw.
liberaal: Liberaal betekent letterlijk: vrijheidslievend. Een liberaal is aanhanger van de idealen van de democratische revolutie, zoals gelijke rechten voor alle burgers, democratie en een grondwet.
koning: Vorst die door erfopvolging aan de macht komt
vrijheid: Kunnen doen wat je zelf wilt. Kunnen gaan en staan waar je wilt. Tegenovergestelde van slavernij of horigheid.
burger: Iemand die volop meetelt als lid van een samenleving en gelijkwaardig is aan andere leden van die samenleving: burgers van een stad, burgers van een land.
rechten: Rechten zijn dingen die je mag doen of hoort te krijgen, bijvoorbeeld het recht om zelf te kiezen waar je wilt wonen en het recht op voldoende voedsel.
grondwet: Wet waarin de regels voor het regeren en de rechten van burgers zijn opgenomen. Als een land een grondwet heeft, kan een vorst of regering niet zomaar doen wat hij wil.
revolutie: Totale en ingrijpende verandering.
demonstratie: Bijeenkomst of optocht die bedoeld is om te laten zien dat je ergens voor of tegen bent.
macht: Vermogen om anderen te laten doen wat jij wilt
minister: Dienaar van een vorst die helpt bij het regeren op een bepaald gebied, bijvoorbeeld het beheren van het geld (financiën) of de contacten met het buitenland (buitenlandse zaken). Na de democratische revoluties werden grondwetten ingevoerd die de macht van koningen afnamen, zodat de ministers de machtigste bestuurders werden.
parlement: Volksvertegenwoordiging: vergadering van door het volk gekozen vertegenwoordigers die als taak hebben de regering te controleren.
veiligheid: Toestand waarin je niet wordt bedreigd door gevaren.
leger: Krijgsmacht bestaande uit soldaten.
politie: Organisatie van de overheid die als taak heeft orde en veiligheid te bewaken en misdaad te bestrijden.
ondernemer: Iemand die zelfstandig een bepaald bedrijf of een bepaalde handel opzet.
fabriek: Plaats waar producten worden gemaakt met behulp van machines.
handel: Uitwisseling van goederen door te ruilen of door met geld te betalen.
arbeider: Iemand die zijn brood verdient met eenvoudig werk, bijvoorbeeld in een fabriek.
sociaal gevoel: Als je rekening houdt met je medemensen en hen waar nodig wilt helpen, heb je sociaal gevoel.
opstand: Groot verzet tegen degenen die ergens de baas zijn.
democratie: Regering door het volk; een land is democratisch als het volk veel invloed heeft op wat er in een land gebeurt.
kiesrecht: Recht om door te stemmen mede te beslissen wie er in het parlement of de regering komt.
onderwijs: Overbrengen van kennis en vaardigheden op leerlingen.
uitbuiten: Ergens zo veel mogelijk aan willen verdienen of ergens zo veel mogelijk voordeel mee behalen. Als je een andere persoon uitbuit, verdien je veel ten koste van die persoon, die hard werkt en er weinig voor krijgt.
radicaal: Iets totaal willen veranderen, zodat het helemaal niet meer lijkt op wat er bestaat.
sociale wet: Wet die iets doet om (een deel van) de sociale kwestie op te lossen.
wet: Algemene regel die geldt voor iedereen in het land. In democratische landen geldt dat zulke regels door de regering zijn vastgesteld en goedgekeurd door het parlement.
kinderarbeid: Werk dat gedaan wordt door kinderen.