Woordenlijst - Begrippen (klimaat & water)

Publiek

Woorden in deze lijst (88)

Origineel

acceptatie: Aanvaarding, bijvoorbeeld van het feit dat we in Nederland moeten leren leven met overstromingsgevaar.
adaptatie: Aanpassing, bijvoorbeeld aan de klimaatverandering.
belevingseconomie: Economie waarin aan producten of diensten een beleving of ervaring wordt toegevoegd, waardoor de klant een extra binding met het product of de dienst krijgt.
benedenloop: Het gedeelte van een rivier dicht bij de monding.
bewonerskenmerken: Eigenschappen van de bewoners van een wijk, zoals inkomen, opleiding, leeftijd, culturele achtergrond en huishoudenstype.
binnendijks: Aan de droge, beschermde zijde van een dijk gelegen.
bovenloop: Het gedeelte van een rivier dicht bij de bron.
buitendijks: Aan de zee- of rivierzijde van een dijk gelegen.
circulaire economie: Economie waarin grondstoffen oneindig hergebruikt worden en er vrijwel geen afval is.
creatieve stad: Stad waarin een relatief groot deel van de inwoners in de creatieve sector werkt.
debiet: De hoeveelheid water die een rivier op een bepaald moment per tijdseenheid afvoert (meestal gemeten in m³ per seconde).
Deltaprogramma: Beleidsprogramma van de Nederlandse overheid waarin doelstellingen en maatregelen staan om Nederland te beschermen tegen overstromingen, een tekort aan zoet water, verzilting, bodemdaling en de gevolgen van extreem weer.
(demografische) krimp: Afname van de bevolkingsomvang.
dijk: Wal van zand en klei of veen die dienstdoet als waterkering langs of om een water.
dijkring: Gebied dat tegen hoogwater beschermd wordt door een waterkering.
dijkverzwaring: Verhoging en/of verbreding van een dijk om deze sterker te maken.
drempelwaarde: Het minimum aantal klanten dat een voorziening of bedrijf nodig heeft om te kunnen voortbestaan.
duurzame stad: Stad die erop gericht is zo duurzaam mogelijk te zijn.
dwarsprofiel: Dwarsdoorsnede van een rivier op een bepaalde plek.
eigendomssituatie: Wie de eigenaar is van een woning. Koopwoningen zijn eigendom van de bewoner(s), huurwoningen zijn eigendom van een verhuurder.
energietransitie: Omschakeling van fossiele energiebronnen naar duurzame energiebronnen, zoals zonne- en windenergie.
gentrificatie: Proces waarbij een wijk er fysiek, sociaal en economisch op vooruitgaat door de komst van relatief welvarende bevolkingsgroepen.
groeikernen: Kleine tot middelgrote steden die de trek uit de grote steden moesten opvangen.
grondwateronttrekking: Het naar het oppervlak halen van grondwater. Door grondwateronttrekking komt het grondwater lager te staan.
grootstedelijke functies: Functies die typerend zijn voor grote steden, met name vervuld door voorzieningen als gespecialiseerde ziekenhuizen, grote theaters en beurshallen.
herstructurering: Opknappen van wijken door middel van renovatie en/of nieuwbouw, met nadruk op verbetering van sociale leefbaarheid en veiligheid.
Hoogwaterbeschermingsprogramma: Project om de waterkeringen van Nederland toekomstbestendig te maken.
huishoudenstype: Het soort huishouden, bijvoorbeeld een éénpersoons- of tweepersoonshuishouden, een eenoudergezin of een paar met kinderen.
infiltratie: Het in de bodem (laten) zakken van regenwater.
integraal waterbeheer: Samenhangend pakket maatregelen van de overheid, waaronder aanvoeren, vasthouden(retentie), bergen of opslaan, afvoer bevorderen en sparen van water.
Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC): Organisatie van de Verenigde Naties die de (gevolgen van) klimaatverandering onderzoekt.
kanalisatie: Menselijke ingrepen gericht op verbetering van de waterstand en de bevaarbaarheid van rivieren.
kenniseconomie: Economie met veel innovatie op het gebied van producten, diensten, processen en technologieën; veel kennis nodig.
klimaatverandering: Verandering van het weer op de lange termijn.
KNMI: Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut, gespecialiseerd in weerkunde, klimaatwetenschap en seismologie.
krib: Korte dam, loodrecht op de rivier.
landschapsvervuiling: Aantasting van de aantrekkelijkheid van het landschap door bouwwerken die als storend worden ervaren.
lengteprofiel: Doorsnede in de lengterichting van de rivier.
menselijk handelen: Menselijke activiteiten die invloed hebben op het landschap en het klimaat.
middelloop: Het gedeelte van een rivier tussen de bovenloop en de benedenloop.
milieuvervuiling: De aanwezigheid van schadelijke stoffen in de lucht, de bodem en het water.
objectieve veiligheid: Mate waarin er sprake is van feitelijke onveilige situaties als inbraken, vechtpartijen en vandalisme.
onderhoud: Het in goede staat houden van woningen, parken, sportveldjes en fietspaden.
onregelmatiger neerslagregiem: De verdeling en de intensiteit van de neerslag in een gebied wordt door het jaar heen onregelmatiger.
ontwatering: Het afvoeren van water uit de bodem, zodat het grondwaterpeil zakt.
openbare ruimte: Plekken in de wijk die voor iedereen toegankelijk zijn.
overstromingsrisicobewustzijn: Besef van de kans op een overstroming en de gevolgen hiervan.
overzichtelijkheid: De mate waarin iets te overzien is.
piekafvoer: De maximale afvoer van een rivier tijdens perioden met veel neerslag en/of smeltwater.
regiem: De verdeling van de afvoer van water (debiet) over het jaar.
reikwijdte: De afstand die mensen willen afleggen om van een voorziening gebruik te maken.
Rijkswaterstaat: Uitvoeringsorganisatie die in opdracht van ministeries de hoofdwegen en grote wateren beheert.
Ruimte voor de Rivier: Project (2007-2019) om Nederlandse rivieren meer ruimte te geven, waardoor de kans op overstromingen is afgenomen.
ruimtelijk beleid: Beleid van de overheid om de beperkte ruimte zo goed mogelijk in te richten, rekening houdend met economie, bevolking en natuur.
ruimtelijke ordening: Inrichting van het landschap, gebaseerd op ruimtelijk beleid.
Science Park: Wetenschapspark waar universiteiten, hightechbedrijven en onderzoeksinstituten samenwerken.
smart city: 'Slimme stad' waarin technologie een centrale rol speelt bij verbetering van economie, mobiliteit, milieu en leefbaarheid.
sociale cohesie: De mate waarin de bewoners van een wijk zich met elkaar verbonden voelen.
sociale veiligheid: Mate waarin bewoners zich beschermd voelen tegen criminaliteit en gevaarlijke situaties.
stadsvernieuwing: Opknappen van verouderde wijken door sloop of renovatie.
stroomgebied: Gebied dat zijn overtollige water afvoert via één hoofdrivier met zijn zijrivieren.
stroomstelsel: Het stelsel van de hoofd-rivier en zijn zijrivieren.
stuw: Waterbouwkundig werk dat het waterpeil in een rivier of kanaal regelt.
subjectieve veiligheid: De beleving die bewoners hebben ten aanzien van de veiligheid in hun woonomgeving.
temperatuurstijging: Toename van de temperatuur als gevolg van het versterkte broeikaseffect.
toegankelijkheid: De mate waarin voorzieningen zijn getroffen om de openbare ruimte voor mensen bereikbaar te maken.
toekomstscenario: Schets van toekomstige gebeurtenissen; IPCC en KNMI ontwikkelen toekomstscenario's voor klimaatverandering.
toezicht: Het in de gaten houden van een plek om te beoordelen of alles in orde is.
waterkering: Barrière die een gebied beschermt tegen hoogwater van een rivier, meer of zee.
waterschap: Waterbeheerder op regionale schaal in Nederland; gebied waarin een waterschap actief is heet waterschap.
waterscheiding: De grens tussen twee stroomgebieden.
wijk- en buurtprofiel: Overzicht van de objectieve kenmerken van een wijk of buurt en de subjectieve beleving ervan.
winterbed: De ruimte die een rivier heeft tussen de winterdijken.
woningkenmerken: De eigenschappen van een woning, zoals ouderdom, staat van onderhoud, woningtype en eigendomssituatie.
woningtype: Het soort woning, bijvoorbeeld flat, eengezinswoning, rijtjeshuis of vrijstaand huis.
verhang: Het verval van een rivier, gemeten in meters per kilometer.
verhoogde en versnelde piekafvoer: Extra hoge en snelle piekafvoer doordat rivieren minder ruimte hebben gekregen in hun bedding.
verstening van het oppervlak: Bedekking van het landoppervlak met harde materialen die slecht water doorlaten.
vertragingstijd: De tijd tussen het vallen van neerslag en de afvoer ervan door de rivier.
verval: Het hoogteverschil tussen twee punten langs een rivier.
verzorgingsgebied: Het gebied waar de gebruikers van een voorziening of bedrijf vandaan komen.
Vinex-wijken: Grootschalige nieuwbouwwijken aan de rand van grote steden om trek naar groeikernen te beperken.
voorzieningenniveau: De hoeveelheid voorzieningen in een plaats.
waterafvoer: De hoeveelheid water die door een rivier stroomt.
waterkering: Barrière die een gebied beschermt tegen hoogwater van een rivier, een meer of de zee.
waterschap: Waterbeheerder op regionale schaal in Nederland.
zeespiegelstijging: Stijging van het zeeniveau doordat gletsjers en landijs smelten en het zeewater uitzet als gevolg van hogere temperaturen. Ook door bodemdaling stijgt de zeespiegel ten opzichte van het land.
zomerbed: De ruimte die een rivier heeft tussen de zomerdijken