Begrippenlijst 1

Publiek

Woorden in deze lijst (110)

Origineel

aandeel: Bewijs dat je voor een deel bezitter bent van een bedrijf.
aandelenbeurs: Plaats waar aandelen kunnen worden gekocht en verkocht.
aandeelname: De aanleiding is de oorzaak waardoor iets op gang wordt gebracht. Dat hoeft niet de belangrijkste oorzaak te zijn.
aanpassing: Iets zó doen als de omstandigheden of omgeving het van je vragen, bijvoorbeeld door leren of geld uitgeven als je weinig hebt, of meedoen met erns bestaande gewoonten.
aanslag: Plotselinge aanval op iets of iemand, bijvoorbeeld een persoon te vermoorden.
abortus: Onderbreken van de zwangerschap, waardoor een ongeboren kind niet kan volgroeien om geboren te worden.
actie: Sommen iets doen om iets te bereiken, bijvoorbeeld een demonstratie organiseren.
actief kiesrecht: Het recht om te stemmen bij verkiezingen.
actiegroup: Groep mensen die met acties iets probeert te bereiken.
actievoeren: Bezig zijn met het organiseren of uitvoeren van actie.
activist: Iemand die vaak en graag bezig is ergens actie voor te voeren.
advies: Goede raad van iemand die ergens verstand van heeft.
advocaat: Iemand die als taak heeft om voor een rechtbank een aanklachtage of verdediging te verdedigen.
afhankelijk: Je bent afhankelijk als je iets niet alleen kunt maar hulp nodig hebt, of als iemand anders over je beslist.
afdruk: Het resultaat van iets afdrukken.
afschrikking: Proberen iemand anders bang te maken door te dreigen, bijvoorbeeld met sterke bewapening.
afschrikkingsevenwicht: Evenwicht tussen twee landen of bondgenootschappen die beide heel zwaar bewapend zijn en daardoor bang om elkaar aan te vallen.
afzetmarkt: Gebied waarin of bevolking waaraan producten worden verkocht.
agressie/agressief: Agressie is bedreiging met een aanval, of het uitoefnen van een aanval; iemand is agressief als hij de neiging heeft aan te vallen.
algemeen kiesrecht: Kiesrecht voor alle volwassen in een land.
ambachtsman: Iemand die met handwerk dingen maakt in een klein eigen bedrijf.
ambtenaar: Iemand die werkt in dienst van een staat of overheid.
amendement: Wijziging of verandering, meestal in een wetsvoorstel.
amerikasering: Zich gaan gedragen volgens de cultuur van de Verenigde Staten.
antisemitisme: Haat tegen Joden.
appeasement: Engels woord voor ‘sussen’ of ‘kalmeren’. Dat kan bijvoorbeeld door een agressieve dictator zijn zin te geven in de hoop dat hij dan niet zal aanvallen.
arbeider: Iemand die zijn brood verdient met een gewoon werk, bijvoorbeeld in een fabriek.
arbeidskracht: Ander woord voor arbeider of werknemer.
arbeidsongeschikt: Door een lichamelijk of geestelijk gebrek niet kunnen werken.
armoede: Heel weinig hebben, bijna niets hebben om van te leven.
artillerie: Zwaar geschut, kanonnen waarmee je vuur kunt schieten.
arts: Iemand die geneeskunde heeft gestudeerd en in de kliniek of het ziekenhuis mensen op een wetenschappelijke manier beter kan maken.
atonoom: Bom die gebruikmaakt van atoomeenergie waardoor een enorme explosie wordt veroorzaakt die een groot gebied totaal kan verwoesten.
bajonet: Steekwapen dat op een geweerloop kan worden vastgemaakt.
bank: Plaats waar geld bewaard wordt en waar geldhandel wordt bedreven, bijvoorbeeld door leningen te verstrekken.
containment: Indammen of in bedwang houden; politiek van de Verenigde Staten om overal ter wereld waar het communisme zich dreigde uit te breiden, dat tegen te houden.
controleren: Toezicht houden, kijken of iets goed gaat, of een ander iets goed doet.
crisis: Ernstige verstoring van de normale toestand; bijvoorbeeld een economische crisis waardoor bedrijven in problemen komen en mensen werkloos worden.
cultuur: Alles wat te maken heeft met mensen bedenken, waar ze in geloven, wat hun gewoonten zijn of wat ze mooi of lelijk vinden.
debatteeren: Van gedachten wisselen, argumenten aanvoeren tegenover elkaar.
dekolonisatie: Het onafhankelijk worden van een kolonie.
democratie: Regering door het volk; een land is democratisch als het volk veel invloed heeft op wat er in een land gebeurt.
democratisering: Meer democratisch maken, inspraak geven.
demonstratie: Bijeenkomst of optocht die bedoeld is om te laten zien dat je ergens voor of tegen bent.
deporteren: Wegvoeren, onder dwang ergens anders heen brengen.
dictator/dictatuur: Regering waarin één persoon (de dictator) alle macht heeft zonder dat iemand daar iets tegen kan brengen.
dienstplicht: Verplichte dienst als soldaat of te vechten voor je land.
discriminatie: Onterecht onderscheid maken tussen mensen waardoor sommige mensen slechter worden behandeld dan andere.
distributie: Eerlijk verdeling van schaarse goederen onder controle van de overheid.
districtsvertegenwoordiger: Verkiezingen waarbij het land verdeeld wordt in zoveel districten als er zetels zijn in ieder district één vertegenwoordiger kiest.
dolk: Wapen, korte, scherpe punt, handig om te steken.
druksers: Apparaat waarmee boeken, kranten en tijdschriften worden gedrukt.
dienstbaarheid: Werk dat onder dwang moet worden verricht, vaak zonder beloning.
economnie: Alles wat te maken heeft met werk, handel, geld en producten maken. Als het daar mee goed gaat, wordt gezegd dat het goed gaat met de economie.
economische groei: Het toenemen van productie en de hoeveelheid geld die wordt verdiend.
edele: Iemand die (meestal als grondbezitter) voorrechten heeft boven het gewone volk; een vaak gebruikt woord is: adel.
eeuw: Tijd van honderd jaar duurt.
eeuweling: Gedurende meerdere honderden jaren bestaan.
eeuwoud: Meerdere honderden jaren oud.
eigendoms: Iets wat van jou is. Het bezit/ideaal als ‘bezit’.
elektriciteit: Manier om energie over te brengen via een metalen draad, zodanig dat een lamp gaat branden of een machine gaat draaien.
elite: De toplaag van mensen die meer rijkdom of vaker opleiding hebben dan anderen.
emancipatie: Zelfde rechten krijgen als andere mensen. Bijvoorbeeld het recht voor vrouwen of slavernij afschaffen.
emigratie: Verhuizen naar een ander land.
enquête: Onderzoek onder een groep mensen, bijvoorbeeld opiniepeiling.
enthousiasme: Ergens helemaal vol van zijn omdat je het geweldig vindt.
evenredige vertegenwoordigng: Verkiezingen waarbij alle stemmen in het land worden omgezet in het aantal vertegenwoordigers dat een partij krijgt, overeenkomstig het percentage van de stemmen dat deze heeft behaald.
evenwicht: Toestand waarbij dingen even zwaar wegen, even belangrijk of sterk zijn.
executeren: Het uitvoeren van een Vonnis; als het een doodvonnis betekent dat: iemand doden.
export: Uitvoeren van producten uit een land naar het buitenland.
extreem: Ergens erg ver gaan, middelen gebruiken die weinig anderen gebruiken.
fabriek: Plaats waar producten worden gemaakt met behulp van machines.
failliet: Toestand waarin een persoon of bedrijf zijn schulden niet meer kan betalen.
fascisme: Totalitaire politieke stroming die één sterke leider (een dictator) is, die fanatiek nationalistisch is en het gebruik van geweld en discriminatie tegen mensen die 'niet bij het volk horen' goedkeurt.
fastfood: Eten dat snel wordt klaargemaakt en meteen beschikbaar is, meestal niet zo gezond.
feminisme: Beweging die opkomt voor de rechten en belangen van vrouwen.
filosofie: Wetenschappelijk denken, geen wetenschapper van een bepaald vak, maar iemand die overal wetenschappelijk over nadenkt.
front: Lijn waarlangs twee legers op elkaar botsten en waar dus gevechten plaatsvonden.
gastarbeider: Iemand die (tijdelijk) naar een ander land gaat om daar te werken te vinden.
gallierde bondgenoot: Tijdens de wereldoorlogen werden de tegenstanders van Duitsland de Geallieerden genoemd.
geboortecijfer: Tijd waarin veel baby's geboren worden.
geheime politie: Politie die zich bezighoudt met de gedachten van mensen en erachter te komen of ze iets ‘verkeerds’ denken, of dat iets tegen de regering willen ondernemen.
geld: Middel met een vaste waarde waardoor kopen en verkopen gemakkelijker wordt gemaakt.
gelijkheid: Er is gelijkheid als er geen verschillen zijn tussen mensen; bijvoorbeeld bevelen verschillen in rijkdom of verschillen in rechten.
gelijkzakschikking: Iets in overeenstemming brengen met de ideologie van een totalitair regime.
generaal: Hoogste officier, aanvoerder van een leger.
gevolg: Iets wat gebeurt doordat het door iets anders wordt veroorzaakt, of iets wat het resultaat is van iets anders.
geweld: Gebruik van sterke kracht die iemand anders kwaad doet of schade veroorzaakt.
gezag: Anderen laten gehoorzamen, of terde te volgen.
gezin: Huisoudens van ouders en kinderen.
gezinshereniging: Weer bij elkaar laten komen van ouders en kinderen.
gezondheidszorg: Alles wat te maken heeft met het bestrijden van ziekten en het gezond houden van mensen.
globalisering: Het één geheel worden van de wereld, veel contacten tussen landen, ondernemingen die over de hele wereld werken.
god: Een eeuwig levend, bovennmenselijk en oppermachtig wezen dat vereerd wordt; het kan niet bewegen worden door een mens of een god of goden bestaan.
godsdiensst: Geloof in één of meer god of goden en verering van die god of goden.
grondrecht: Basale rechten dat ieder mens hoort te hebben, mensenrecht.
grondstof: Materiaalt waaruit iets wordt gemaakt.
grondwet: Het waarin de regels voor het regeren van het land zijn vastgelegd.
grondwetwijziging: Verandering van de grondwet.
grenz: Eindigt van een land dat zo machtig is, dat andere landen zich aan hem onderwerpen.
groeimond: Land dat zo machtig is, dat andere landen zich aan hem onderwerpen.
hamsteren: Voorraden inslaan (meestal voedsel) uit angst om tekort te komen dat iets er later misschien niet meer is.
handel: Uitwisseling van producten door te ruilen of door geld te betalen.
handhaven: Zorgen dat iets gebeurt, dat regels worden toegepast.
hebzucht: Eperdeefscha of baas over zijn, ergens macht over hebben.
herbewapening: Opnieuw wapens maken en aanschaffen.
herdenken: De herinnering aan iets vieren, eren, bewijzen; herdenken iets of iemand.
herstelbetaling: Vergelding voor geleden oorlogsschade.
historicus: Geschiedkundige, iemand die het verleden bestudeert.
hongersnood: Groot tekort aan voedsel waardoor veel mensen omkomen of dreigen om te komen van honger.