7. Rusland en zijn buren

Publiek

Woorden in deze lijst (79)

Origineel

arbeid: Betaald werk dat mensen doen door goederen te maken of diensten te verlenen.
autonomie: Vrijheid van een land of gebied om eigen wetten en regels te bepalen. Heet ook zelfbestuur.
bevolkingsexplosie: Sterke toename van de bevolking door natuurlijke bevolkingsgroei.
bodem: De voor de plantengroei belangrijke bovenste laag van de aardkorst (tot ongeveer 1 m).
bodemprofiel: Verticale doorsnede van de bodem die de opeenvolging van verschillende lagen (of horizonten) laat zien.
bodemvervuiling: Verontreiniging van de bodem, bijvoorbeeld doordat mensen chemisch of nucleair afval dumpen.
BRICS-landen: Verzamelnaam voor de vijf opkomende landen Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika.
chernozem: Vruchtbare bodem met een dikke, zwarte bovenlaag die bestaat uit humus met een hoog kalkgehalte. Heet ook zwarte aarde.
communisme: Politieke vorm waarbij de staat alle bedrijven bezit en bepaalt welke producten worden gemaakt.
delfstof: Grond- en brandstof die je uit de aarde haalt.
demografisch transitmodel: Model dat de overgang laat zien van een samenleving met hoge geboorte- en sterftecijfers naar lage geboorte- en sterftecijfers.
demografische krimp: Krimp of afname van de bevolking. Heet ook bevolkingskrimp.
erts: Gesteente waaruit een delfstof (vaak een metaal) kan worden ontrokken.
geboortecijfer: Het gemiddelde aantal levend-geboren per duizend inwoners per jaar.
geboorteoverschot: Als er in een jaar meer mensen worden geboren dan dat er mensen sterven.
gematigde zone: Het gebied tussen de breedtecirkels van 23½ en 66½° N.B. en 23½ en 66½° Z.B. Gematigd wil zeggen: niet te warm en niet te koud.
gentrificatie: Veranderingen in een arme woonwijk als rijkere mensen er verwaarloosde woningen kopen en opknappen, waardoor de minder welvarende inwoners verdrongen worden.
geopolitiek: Het uitoefenen van macht door een land vanwege zijn voorraad natuurlijke hulpbronnen of ligging.
horizont: Laag in een bodem.
humus: Afbraakmateriaal van dode planten en dieren in een bodem.
industrialisatie: Overgang van een economie gericht op landbouw naar een economie gericht op productie in fabrieken.
inspoeilingshorizont: Laag in een bodem waarin materiaal uit bovenliggende lagen is terechtgekomen.
isotherm: Lijn die plaatsen met eenzelfde temperatuur met elkaar verbindt.
kapitaal: Alle gebouwen, machines, hulpmiddelen en voertuigen die nodig zijn voor de productie.
landbouwdriehoek: Vruchtbaar landbouwgebied in Rusland dat wordt begrensd door de steden Odesa (Odessa), Irkutsk (Irkoetsk) en Sint-Petersburg.
landklimaat: Klimaat met in de koudste maand een gemiddelde dagtemperatuur die lager is dan −3 °C en in de warmste maand hoger dan +10 °C.
luchtdruk: Temperatuurzone op aarde: tropen, gematigde zone en poolstreken.
luchtvervuiling: Verontreiniging van de lucht, bijvoorbeeld door de uitstoot van uitlaatgassen.
migratie: Verhuizen van de ene woonplaats naar een andere.
migratiesaldo: De som van vestiging en vertrek.
milieu-aantasting: Ingrepen in de natuur en het landschap waardoor de kwaliteit ervan achteruitgaat.
milieuamp: Door mensen veroorzaakte ramp met veel schade in de natuurlijke omgeving.
milieu-uitputting: Het opraken van natuurlijke hulpbronnen door menselijk gebruik.
milieuvervuiling: Verontreiniging van het milieu door het te gebruiken als afvalbak.
moedermateriaal: Het vaste gesteente waaruit een bodem is ontstaan.
natie: Een volk dat in één staat woont.
natiestaat: Een staat waar één volk woont.
natuur: Onderdeel van de natuurlijke omgeving die nodig zijn voor de productie, zoals grond, delfstoffen, grondstoffen en water.
natuurlijke bevolkingsgroei: Bevolkingsgroei of bevolkingsafname door het aantal geboorten min het aantal sterftes.
natuurlijke hulpbron: Product uit de natuur dat mensen goed kunnen gebruiken.
natuurramp: Ramp veroorzaakt door de natuur met veel slachtoffers en grote schade.
oerbank: Keiharde laag in een podzol waar de uitgespoelde voedingsstoffen en mineralen samenkitten.
oligarch: Persoon met grote economische macht en daardoor politieke invloed. Maakt deel uit van een kleine elite die de macht in handen heeft (oligarchie).
ontgroening: Afname van het aandeel jongeren (onder de 20 jaar) in de totale bevolking.
opkomend land/groeiland: Land dat nog niet echt ontwikkeld is, maar dat wel een snelle economische groei doormaakt.
permafrost: Permanent bevroren ondergrond.
planeconomie: Economisch systeem waarin de productie door de staat wordt bepaald, waarbij voor elk bedrijf een productieplan wordt gemaakt; communistisch productiesysteem.
podzol: Bodem die wordt gekenmerkt door het wegspoelen van vooral ijzer, aluminium en humus naar dieper gelegen lagen.
poolstreek: Het gebied ten noorden van 66½° N.B. en ten zuiden van 66½° Z.B. Heet ook polaire zone.
primate city: Een stad die veel groter en belangrijker is dan elke andere stad in het land.
productiemiddel: Wat nodig is om iets te maken: arbeid, kapitaal en/of natuur.
re-urbanisatie: Bevolkingsgroei in een stad na een periode van suburbanisatie.
ruraal-urbane migratie: Migratie van het platteland naar de stad.
russificatie: Het verspreiden van de invloed van de Russische cultuur in gebieden met een andere cultuur.
schild: Een zeer oud stuk aardkorst van minstens 500 miljoen jaar oud.
sociale bevolkingsgroei: Verandering van het bevolkingsaantal doordat mensen uit een gebied vertrekken of doordat ze zich er vestigen.
staat: Een gebied met duidelijke grenzen en een bestuur dat eigen baas is (soeverein).
stedelijke vernieuwing: Het vernieuwen van woonwijken in de stad zodat de leefbaarheid sterk verbetert.
steppe: Droog gebied waar net genoeg regen valt voor de groei van grassen en lage struikjes.
sterftecijfer: Het gemiddelde aantal overleden personen per duizend inwoners per jaar.
sterfteoverschot: Er gaan meer mensen dood dan dat er kinderen worden geboren.
suburb: Zie voorstad.
suburbanisatie: De verstedelijking van het platteland door migratie vanuit de stad.
taiga: Zone in de gematigde luchtstreek waar naaldbomen groeien. In de winter is het er gemiddeld kouder dan −3 °C. Heet ook naaldbomengordel.
toendra: Boomloos gebied in de poolstreken met begroeiing van grassen, mossen en lage struikjes.
toendraklimaat: Koud klimaat met ’s zomers een gemiddelde dagtemperatuur die lager is dan 10 °C.
uitspoeling: Het naar beneden zakken van overtollig water in een bodem, waarbij voedingsstoffen worden meegenomen.
uitspoelingshorizont: Laag in een bodem waaruit de voedingsstoffen zijn weggespoeld.
vergrijzing: Toename van het aandeel ouderen (65+) in de totale bevolking.
vertrekoverschot: Als er meer mensen vertrekken uit een gebied dan dat er zich vestigen.
verwoestijning: Uitbreiding van een woestijn.
vestigingsoverschot: Als er meer mensen zich vestigen in een gebied dan dat er mensen vertrekken.
volk: Een groep mensen die al eeuwenlang samenwoont en dezelfde cultuur heeft.
voorstad: Door suburbanisatie snel gegroeid dorp of stadje dicht bij een grote stad.
vrijemarkteconomie: Economisch systeem waarin bedrijven eigendom zijn van personen en de ondernemers zelf bepalen wat ze maken of welke diensten ze aanbieden; kapitalistisch productiesysteem.
watervervuiling: Verontreiniging van oppervlaktewater, bijvoorbeeld door het lozen van afvalwater.
wereldstad: Heel grote stad die op mondiale schaal een rol van betekenis speelt op het gebied van economie, cultuur en politiek. Heet ook global city of metropool.
woestijn: Een erg droog gebied waar bijna niets groeit.
xenofobie: Angst voor of afkeer van mensen met een andere culturele en/of etnische achtergrond.