MEMO - 4/5/6 vwo - Begrippen - Een nieuwe republiek in Europa

Publiek

Woorden in deze lijst (25)

Origineel

absolutisme: Een regeringsvorm waarin de koning alle macht heeft en zelf boven de wet staat.
burgerlijke cultuur: Een cultuur die wordt bepaald door burgers (en niet door hof, adel of kerk).
driehoekshandel: Een door Europeanen opgezette handelsroute tussen drie continenten: vanuit Europa vervoerden zij textiel, wapens en kostbaarheden naar Afrika, vanuit Afrika slaafgemaakten naar Amerika en vanuit Amerika voedings- en genotmiddelen naar Europa.
droit divin: Het goddelijke recht op grond waarvan de koning met absolute macht regeert.
empirisme: De overtuiging dat je de werkelijkheid het beste leert kennen door waarneming via de zintuigen en door experimenteren.
factorij: Handelspost die door een Europese handelsonderneming werd opgericht ter ondersteuning van overzeese handel.
handelscompagnie: Bedrijf waarin investeerders samenwerkten om de handelsreizen overzee te financieren.
handelskapitalisme: Economisch systeem waarin ondernemers goederen verhandelen om daarmee winst te maken.
hofcultuur: Een cultuur die wordt bepaald door de vorst en zijn adellijke hof.
mechanistisch wereldbeeld: Een kijk op God en de wereld die ervan uitgaat dat de werkelijkheid is te vergelijken met een machine (mechaniek) die door God in werking is gezet en daarna zelfstandig functioneert volgens natuurwetten.
mercantilisme: De economische leer volgens welke de staat de eigen economie kan stimuleren door de export te bevorderen en de import te beperken.
natuurlijke rechten: Het geheel van rechten die ieder mens van nature heeft, zoals het recht op leven, bezit en vrijheid.
prinsgezind: Behorend tot de partij die in de Republiek de stadhouders uit het huis van Oranje steunde.
raadpensionaris: Hoogste ambtenaar in een gewest; de Hollandse raadpensionaris deed namens de gehele Republiek de buitenlandse zaken.
rationalisme: De overtuiging dat logisch en verstandelijk redeneren de zuiverste bron van kennis is.
regent: Lid van de groep rijke burgers die de Republiek bestuurden.
soevereiniteit: De hoogste macht in een staat.
staatsgezind: Behorend tot de partij die de gewestelijke staten in de Republiek als soeverein beschouwde en die zich verzette tegen een al te grote macht van de stadhouder.
stadhouder: Ooit (in de Spaanse tijd) de dienaar van de koning, later (in de Republiek) een hoge ambtenaar van de gewesten die voor de gehele republiek optrad als aanvoerder van leger en vloot.
Staten-Generaal: In de Republiek: bestuursorgaan waarin vertegenwoordigers van de gewesten overlegden over buitenlandse politiek, defensie, bepaalde belastingen en over het bestuur van de Generaliteitslanden. In Frankrijk: hoogste overlegorgaan tussen koning en afgevaardigden van de drie standen.
Statenvergadering: Hoogste bestuursorgaan van een gewest (provincie) in de Republiek, waarin afgevaardigden van steden en platteland zitting hadden.
trans-Atlantische slavenhandel: Slavenhandel van Afrika, over de Atlantische Oceaan, naar Amerika; onderdeel van de driehoekshandel.
tribuut: Een waardevol geschenk (of reeks waardevolle geschenken) waarmee een volk de oppermacht van een buurstaat erkent.
wereldeconomie: Een economie die zich over de hele wereld uitstrekt, doordat producten uit gebieden van over de hele wereld worden verhandeld.
wetenschappelijke revolutie: De ontwikkeling in de 16e- en 17e-eeuwse wetenschap waarbij onderzoekers niet langer afgingen op wat de Bijbel, de kerk of auteurs in de klassieke oudheid vonden, maar zelf tot een mening kwamen door middel van zelfstandig denken, observeren en redeneren.