8. De poolgebieden

Publiek

Woorden in deze lijst (49)

Origineel

aanlandige wind: Wind vanaf zee. Heet ook zeewind.
aardas: De denkbeeldige lijn van de Noordpool naar de Zuidpool.
aardkorst: Dunne laag gesteente om de aarde, met een dikte van gemiddeld 8 km onder oceanen en 35 km onder continenten.
albedo: De weerkaatsing van de atmosfeer en het aardoppervlak.
albedo-effect: Het effect dat zonlicht weerkaatst op het aardoppervlak.
boomgrens: Grens tussen een gebied waar nog wel bomen groeien en waar geen bomen meer kunnen groeien door de lage temperatuur (kouder dan 10 °C in de zomer). De lijn waarboven het te koud is voor boomgroei.
breedteligging: De afstand van een plaats tot de evenaar.
broeikaseffect: Het vasthouden van zonnewarmte door de dampkring.
broeikasgas: Gas in de atmosfeer – zoals waterdamp, koolstofdioxide, methaan, lachgas en ozon – dat warmte kan opnemen en geleidelijk weer kan afgeven, waardoor het bijdraagt aan het broeikaseffect.
continentaal plat: Het deel van de zeebodem dat aan een land grenst. Het punt waarop de zeebodem opeens steiler naar beneden gaat, is de grens van het continentaal plat.
continentale plaat: Plaat die bestaat uit een groot landoppervlak.
dampkring: De luchtlaag om ons heen. Heet ook atmosfeer.
delfstof: Grond- en brandstof die je uit de aarde haalt.
divergentie: Het uit elkaar drijven van platen.
ecosysteem: Het geheel van planten en dieren in een gebied en hoe ze in verhouding staan tot elkaar en hun omgeving.
exclusieve economische zone (EEZ): Een strook van 200 zeemijl die wordt beheerd door de kuststaat en waar deze staat ook de visserijrechten heeft en het recht om grondstoffen te winnen.
geologie: Wetenschap die zich bezighoudt met het ontstaan en de veranderingen van de aardkorst.
geologische tijdschaal: De indeling van de geschiedenis van de aarde in geologische tijdperken.
gletsjer: Enorme ijsmassa die langzaam naar beneden schuift.
grondstof: Ruw materiaal (zoals ijzererts of cacaobonen) dat nog bewerkt moet worden om er een product van te maken.
hoge breedte: De ligging van een plaats ver van de evenaar (meer dan 60°).
hogedrukgebied: Gebied met dalende lucht, veel zon en weinig bewolking.
ijstijd: Koude periode waarin zich op het land uitgestrekte ijskappen vormen.
interglaciaal: Periode tussen twee ijstijden.
isotherm: Lijn die punten van gelijke temperatuur met elkaar verbindt.
klimaat: Het gemiddelde weer in een bepaald gebied over dertig of veertig jaar.
lage breedte: De ligging van een plaats dicht bij de evenaar (minder dan 30°).
landijs: Laag eeuwige sneeuw op het land die tot ijs is samengeperst.
magma: Heet, vloeibaar gesteente binnen in de aarde.
middernachtzon: Periode in de zomer in de poolstreken waarin de zon niet ondergaat.
negatieve terugkoppeling: Terugkoppeling die de opwarming van de aarde vertraagt; werkt als een soort buffer.
oceanische plaat: Plaat die bestaat uit een groot zeeoppervlak (oceaan).
pakijs: Massa op elkaar geschoven losse brokken zee-ijs (ijsschollen).
Pangea: Naam voor het oercontinent toen alle werelddelen aan elkaar vast lagen (zo'n 245 miljoen jaar geleden).
permafrost: Permanent bevroren ondergrond.
polaire zone: Het gebied ten noorden van 66½° N.B. en ten zuiden van 66½° Z.B.
poolnacht: Periode in de winter in de poolstreken waarin de zon niet opkomt.
poolstreken: Het gebied ten noorden van 66½° N.B. en ten zuiden van 66½° Z.B.
positieve terugkoppeling: Terugkoppeling die de opwarming van de aarde versnelt.
rift/riftzone: Langgerekt breuksysteem dat ontstaat door divergentie waardoor de aardkorst uitrekt, en daardoor dunner wordt.
schiereiland: Een gebied dat aan drie kanten is omringd door zee.
schild: Een zeer oud aardkorst van minstens 500 miljoen jaar.
stratovulkaan: Vulkaan met steile hellingen die opgebouwd is uit lagen lava en pyroclastisch materiaal.
subductie: Het wegduiken van een oceanische plaat onder een continentale plaat.
terugkoppeling: Verschijnsel dat een proces wordt beïnvloed door zijn eigen resultaat.
versterkt broeikaseffect: De versterking van het natuurlijke broeikaseffect door de toename van CO₂ in de lucht.
zee-ijs: Bevroren zeewater (pakijs en drijfijs).
zeespiegelstijging: Stijging van de zeespiegel door het afsmelten van gletsjers en landijs en het uitzetten van zeewater.
zeestroom: Stroming van zeewater die ontstaat doordat de wind langdurig uit één richting waait.