MEMO - 4/5/6 vwo - Begrippen - Middeleeuwen
Publiek
Woorden in deze lijst (43)
Origineel
- autarkie
- Een vorm van economie waarin een gebied in zijn eigen economische behoefte voorziet en dus economisch onafhankelijk is van andere gebieden. (Letterlijk: zelfvoorziening.)
- burgerij
- De belangrijkste groep bewoners van een stad, de mensen die het burgerrecht hebben.
- centralisatie
- Het streven van heersers om hun gebied vanuit één punt te besturen en in het hele grondgebied gelijke wetten en belastingen in te voeren.
- domein
- Landgoed dat bestaat uit een aantal boerderijen die onder dezelfde heer vallen, en dat in zijn geheel min of meer zelfvoorzienend is.
- drieslagstelsel
- Een manier om in een driejarige cyclus een stuk land zo efficiënt mogelijk te gebruiken.
- expansie
- De uitbreiding van een gebied of van invloed.
- feodaal stelsel
- Een bestuursysteem waarbij een leenheer grond en rechten in 'leen' geeft aan een ondergeschikte leenman, in ruil voor trouwe dienst. Ook wel 'leenstelsel' of 'feodalisme' genoemd.
- geestelijke macht
- De macht over de kerkorganisatie en haar leer.
- geldeconomie
- Een economie waarin geld het voornaamste ruilmiddel is.
- gilde
- Een vereniging van mensen met hetzelfde beroep (meestal handelaren of ambachtslieden) die de gezamenlijke belangen behartigt.
- hofstelsel
- Een economisch systeem waarin min of meer zelfvoorzienende domeinen centraal staan. Ook wel: domeinstelsel.
- horige
- Halfvrije boer die recht heeft op zijn grond, maar niet buiten het domein mag gaan wonen zonder toestemming van zijn heer.
- inquisitie
- Een kerkelijke rechtbank die ketters opspoorde en berechtte.
- investituurstrijd
- Het conflict tussen de keizer en de paus over de benoeming van bisschoppen.
- islam
- Monotheïstische godsdienst die gebaseerd is op de Koran en de uitspraken van de profeet Mohammed.
- kalifaat
- Islamitische bestuursvorm waarin de kalief zowel wereldlijk als religieus heerser is.
- kerstening
- Anderen bekeren tot het christendom.
- ketter
- Iemand die afwijkt van de officiële geloofsleer.
- Koran
- Het heilige boek van moslims.
- kruistocht
- Een grootschalige militaire expeditie die gericht was tegen 'ketters', joden of moslims en waarbij de katholieke kerk samenwerkte met christelijke vorsten en krijgsheren.
- leenheer
- Iemand die leenmannen aan zich heeft gebonden door hun grond en rechten in 'leen' te geven.
- leenman
- Iemand die van een leenheer grond en rechten in 'leen' heeft gekregen en in ruil daarvoor trouwe dienst belooft. Ook wel: vazal.
- lekeninvestituur
- De officiële inwijding van een geestelijke door een leek (een niet-geestelijke).
- lijfeigene
- Onvrije boer zonder bezit, die moet werken als boerenknecht.
- missionaris
- Geestelijke die mensen tot het christendom probeert te bekeren.
- parlement
- Een vergadering van vertegenwoordigers van de drie standen (geestelijkheid, adel en burgerij).
- parochie
- Kerkelijke gemeente op het laagste niveau, onder leiding van een pastoor; onderdeel van een bisdom.
- patriciër
- Lid van een machtige en belangrijke familie in een stad.
- privilege
- Voorrecht. Een recht dat alleen is toegekend aan een specifieke groep mensen.
- reconquista
- De verovering door christelijke vorsten van het islamitische deel van het Iberisch schiereiland (Spanje en Portugal). (Letterlijk: Spaans voor 'herovering'.)
- reguliere geestelijke
- Monnik of non die als lid van een katholieke kloosterorde volgens voorgeschreven regels leeft.
- seculiere geestelijke
- Katholieke priester die onderdeel vormt van het kerkelijke bestuur, vanaf het laagste niveau (de pastoor in de parochie) tot aan de leider van de kerk, de paus. Ook wel: wereldlijke geestelijke.
- sharia
- Islamitische wetgeving, gebaseerd op onder andere de Koran.
- sjiisme
- Stroming binnen de islam die is gesticht door de aanhangers van Ali, de neef van Mohammed.
- soennisme
- Stroming binnen de islam die is ontstaan nadat de sjiieten zich hadden afgescheiden.
- staatsvorming
- Het ontstaan van een groot gebied met één bestuur.
- stadsrecht
- Het recht van een plaats op een eigen bestuur en eigen rechtspraak.
- stand
- Groep van mensen met een vergelijkbare maatschappelijke functie, zoals priesters (de geestelijkheid), bestuurders en militairen (de adel) en boeren en burgers (de derde stand).
- Staten-Generaal
- Hoogste overlegorgaan tussen koning en afgevaardigden van de drie standen.
- syncretisme
- Het verschijnsel dat mensen die een ander geloof aannemen, dit geloof verbinden met hun eerdere overtuigingen en praktijken.
- tweezwaardenleer
- De gedachte dat de wereld bestaat uit een geestelijke (kerkelijke) en een wereldlijke (niet-kerkelijke) machtsfeer.
- vazal
- Leenman.
- wereldlijke macht
- De macht over alles wat niet tot de kerkorganisatie en haar leer behoort.