8. Een kwetsbare planeet

Publiek

Woorden in deze lijst (60)

Origineel

aquifer: Waterdragende laag in de ondergrond.
atmosfeer: Zie dampkring.
bevolkingsexplosie: Sterke toename van de bevolking door natuurlijke bevolkingsgroei.
bevolkingsprognose: Berekende voorspelling van het bevolkingsaantal.
biobrandstof: Brandstof die is gemaakt uit biomassa.
bio-industrie: Andere naam voor intensieve veeteelt, omdat het dier een ‘machine’ is en de stal de ‘fabriek’.
biomassa: Organische materialen, zoals plantaardige olie, hout en groente- en tuinafval.
broeikaseffect: Het vasthouden van de zonnewarmte door de dampkring.
broeikasgas: Gas in de atmosfeer – zoals waterdamp, koolstofdioxide, methaan, lachgas en ozon – dat warmte kan opnemen en geleidelijk weer kan afgeven, waardoor het bijdraagt aan het broeikaseffect.
dampkring: De lucht om ons heen. Heet ook atmosfeer.
demografisch transitiemodel: Model dat de overgang laat zien van een samenleving met hoge geboorte- en sterftecijfers naar lage geboorte- en sterftecijfers.
draagkracht: Het vermogen van de natuur om mensen te voorzien in hun bestaan, zonder dat het natuurlijke evenwicht wordt verstoord.
duurzaam/duurzaamheid: Niet meer natuurlijke hulpbronnen gebruiken dan dat er bij komen, zodat mensen er ook in de toekomst nog gebruik van kunnen maken.
duurzame energiebron: Energiebron die bij het gebruik ervan nooit opraakt en die het broeikaseffect niet versterkt. Heet ook hernieuwbare energiebron.
duurzame landbouw: Landbouwvorm waarbij voldoende voedsel wordt verbouwd zonder de bodem uit te putten.
Duurzame Ontwikkelingsdoelen (SDGs): Zeventien doelen van de Verenigde Naties (VN) om van de wereld een betere plek te maken in 2030. Heten ook SDGs (Sustainable Development Goals).
ecologische voetafdruk: De hoeveelheid ruimte op aarde die wordt gebruikt door één persoon of een heel land.
economische waterschaarste: Er is niet genoeg water voor iedereen, omdat er te weinig geld en technische kennis aanwezig zijn om het op te pompen, op te slaan of schoon te maken.
family planning: Geboortebeperking.
fossiele brandstof: Brandstof die in miljoenen jaren is gevormd uit resten van afgestorven planten en dieren (aardgas, aardolie, bruinkool en steenkool).
gemengd bedrijf: Landbouwbedrijf met zowel akkerbouw als veeteelt.
geothermische energie: Duurzame energie uit de natuurlijke hitte in het binnenste van de aarde.
Geografisch Informatiesysteem (GIS): Computersysteem dat informatie over een bepaalde plaats kan opslaan en in beeld kan brengen.
Groene Revolutie: De invoering van verbeterde, snelgroeiende soorten in de landbouw, gecombineerd met het gebruik van kunstmest en bestrijdingsmiddelen.
grondwater: Water dat in de grond is weggezakt.
hernieuwbare energiebron: Zie duurzame energiebron.
hydro-elektriciteit: Elektriciteit opgewekt door waterkracht.
intensieve akkerbouw: Akkerbouw met inzet van veel kapitaal en kennis per hectare om een hoge opbrengst te halen.
intensieve landbouw: Landbouw met inzet van veel kapitaal en kennis per hectare of dier om een hoge opbrengst te halen.
intensieve veeteelt: Veeteelt met inzet van veel kapitaal en kennis per dier om een hoge opbrengst te halen.
intensivering: De productie per hectare of per dier vergroten met machines, kunstmest, bestrijdingsmiddelen en beter zaai- of pootgoed.
irrigatie: Het kunstmatig nathouden van landbouwgrond.
koolstofdioxide (CO2): Broeikasgas dat warmte vasthoudt op aarde.
kringlooplandbouw: Vorm van duurzame landbouw waar geen ‘input’ van buitenaf bij nodig is.
leeftijdsopbouw: De samenstelling van een bevolking in verschillende leeftijdsgroepen.
monocultuur: Het verbouwen van één product.
natuurlijk broeikaseffect: Het vasthouden van zonnewarmte door de dampkring.
natuurlijke hulpbron: Product uit de natuur dat mensen goed kunnen gebruiken.
ontwikkelingsland: Arm land met een laag ontwikkelingspeil.
opkomend land: Land dat nog niet echt ontwikkeld is, maar dat wel een snelle economische groei doormaakt.
oppervlaktewater: Water aan de oppervlakte, zoals rivieren, meren en zeeën.
overbevolking: Als er in een gebied meer mensen zijn dan de middelen van bestaan toelaten.
ozonlaag: Onderdeel van de dampkring waar gevaarlijke ultraviolette straling wordt gefilterd.
precisielandbouw: Landbouwvorm waarbij rekening wordt gehouden met de specifieke behoeften en omstandigheden van een gewas zodat de productie ervan zo hoog en de impact op het milieu zo laag mogelijk is.
remote sensing: Technieken om de aarde van een afstand te observeren.
schaalvergroting: Productie in steeds grotere eenheden (in de landbouw: meer dieren of gewassen) om op die manier de productiekosten te verlagen en de opbrengsten te vergroten.
specialisatie: Zich binnen een bedrijf of bedrijfstak steeds meer toeleggen op één activiteit of product. In de landbouw: de keuze voor het verbouwen van één gewas of het houden van één diersoort.
temperatuurgradiënt: Het aantal graden Celsius temperatuurverandering per 100 m hoogteverandering in de dampkring.
verdamping: De overgang van water (vloeibaar) in waterdamp (gasvormig).
Verenigde Naties (VN): Een mondiale organisatie van 193 landen die zich richt op vrede en veiligheid, economische en sociale ontwikkelingen, mensenrechten, humanitaire zaken en internationale recht.
vergrijzing: Toename van het aandeel ouderen (65+) in de totale bevolking.
versterkt broeikaseffect: De versterking van het natuurlijke broeikaseffect door de toename van CO2 in de lucht.
voedselfabriek: Het gemiddelde aantal kinderen dat een vrouw krijgt.
waterbalans: Het verschil tussen neerslag en verdamping.
waterschaarste: Tekort aan water in een gebied.
watervoetafdruk: Het aantal liter water dat per inwoner of land nodig is voor het maken van producten en voor gebruik in huis.
welvaart: Mate waarin iemand genoeg geld heeft om in zijn behoeften te kunnen voorzien. Gaat over het inkomen van mensen.
windenergie: Duurzame opwekking van elektriciteit met windmolens.
zeespiegelstijging: Stijging van de zeespiegel door het smelten van gletsjers en landijs en het uitzetten van het zeewater.
zonne-energie: Duurzame opwekking van elektriciteit met zonnepanelen.