geschiedenis begrippen §3.1 §3.2 §3.4

Nienke

Publiek

Woorden in deze lijst (35)

Origineel

autarkie: Een vorm van economie waarin een gebied in zijn eigen economische behoefte voorziet en dus economisch onafhankelijk is van andere gebieden. (Letterlijk: zelfvoorziening.)
centralisatie: Het streven van heersers om hun gebied vanuit één punt te besturen en in het hele grondgebied gelijke wetten en belastingen in te voeren.
domein: Landgoed dat bestaat uit een aantal boerderijen die onder dezelfde heer vallen, en dat in zijn geheel min of meer zelfvoorzienend is.
expansie: De uitbreiding van een gebied of van invloed.
feodaal stelsel: Een bestuurssysteem waarbij een leenheer grond en rechten in ‘leen’ geeft aan een ondergeschikte leenman, in ruil voor trouwe dienst. Ook wel ‘leenstelsel’ of ‘feodalisme’ genoemd.
geestelijke macht: De macht over de kerkorganisatie en haar leer.
hofstelsel: Een economisch systeem waarin min of meer zelfvoorzienende domeinen centraal staan. Ook wel: domeinstelsel.
horige: Halfvrije boer die recht heeft op zijn grond, maar niet buiten het domein mag gaan wonen zonder toestemming van zijn heer.
inquisitie: Een kerkelijke rechtbank die ketters opspoorde en berechtte.
investituurstrijd: Het conflict tussen de keizer en de paus over de benoeming van bisschoppen.
islam: Monotheïstische godsdienst die gebaseerd is op de Koran en de uitspraken van de profeet Mohammed.
kalifaat: Islamitische bestuursvorm waarin de kalief zowel wereldlijk als religieus heerser is.
kerstening: Anderen bekeren tot het christendom.
ketter: Iemand die afwijkt van de officiële geloofsleer.
Koran: Het heilige boek van moslims.
kruistocht: Een grootschalige militaire expeditie die gericht was tegen ‘ketters’, joden of moslims en waarbij de katholieke kerk samenwerkte met christelijke vorsten en krijgsheren.
leenheer: Iemand die leenmannen aan zich heeft gebonden door hun grond en rechten in ‘leen’ te geven.
leenman/vazal: Iemand die van een leenheer grond en rechten in ‘leen’ heeft gekregen en in ruil daarvoor trouwe dienst belooft.
lekeninvestituur: De officiële inwijding van een geestelijke door een leek (een niet-geestelijke).
lijfeigene: Onvrije boer zonder bezit, die moet werken als boerenknecht.
missionaris: Geestelijke die mensen tot het christendom probeert te bekeren.
parlement: Een vergadering van vertegenwoordigers van de drie standen (geestelijkheid, adel en burgerij).
parochie: Kerkelijke gemeente op het laagste niveau, onder leiding van een pastoor; onderdeel van een bisdom.
reconquista: De verovering door christelijke vorsten van het islamitische deel van het Iberisch schiereiland (Spanje en Portugal). (Letterlijk: Spaans voor ‘herovering’.)
reguliere geestelijke: Monnik of non die als lid van een katholieke kloosterorde volgens voorgeschreven regels leeft.
seculiere geestelijke: Katholieke priester die onderdeel vormt van het kerkelijke bestuur, vanaf het laagste niveau (de pastoor in de parochie) tot aan de leider van de kerk, de paus. Ook wel: wereldlijke geestelijke.
sharia: Islamitische wetgeving, gebaseerd op onder andere de Koran.
sjiisme: Stroming binnen de islam die is gesticht door de aanhangers van Ali, de neef van Mohammed.
soennisme: Stroming binnen de islam die is ontstaan nadat de sjiieten zich hadden afgescheiden.
staatsvorming: Het ontstaan van een groot gebied met één bestuur.
stand: Groep van mensen met een vergelijkbare maatschappelijke functie, zoals priesters (de geestelijkheid), bestuurders en militairen (de adel) en boeren en burgers (de derde stand).
Staten-Generaal: Hoogste overlegorgaan tussen koning en afgevaardigden van de drie standen.
syncretisme: Het verschijnsel dat mensen die een ander geloof aannemen, dit geloof verbinden met hun eerdere overtuigingen en praktijken.
tweezwaardenleer: De gedachte dat de wereld bestaat uit een geestelijke (kerkelijke) en een wereldlijke (niet-kerkelijke) machtssfeer.
wereldlijke macht: De macht over alles wat niet tot de kerkorganisatie en haar leer behoort.