Eer en schande

Publiek

Woorden in deze lijst (26)

Origineel

Middeleeuwen: De periode tussen de val van het Romeinse Rijk in 476 en de grote maatschappelijke en wetenschappelijke ontwikkelingen vanaf 1500.
Standenmaatschappij: Een maatschappijvorm waarbij de bevolking is verdeeld in vaste groepen met elk hun eigen rechten en plichten, zoals de geestelijkheid, de adel en de boeren.
Leenheer: Een vorst die land 'in leen' gaf aan leenmannen (ridders) in ruil voor belastinginkomsten en gewapende steun.
Leenman: Een ridder of vazal die land van een leenheer in gebruik kreeg en hem trouw beloofde met raad en daad.
Eed van trouw: Een plechtige belofte waarbij een leenman zwoer zijn heer tot aan zijn dood trouw bij te staan.
Horig: De status van halfvrije boeren die deel uitmaakten van het bezit van een edelman en zijn land bewerkten.
Christendom: De enige godsdienst in het middeleeuwse West-Europa, gebaseerd op de overtuiging dat het leven op aarde een voorbereiding was op het eeuwige leven na de dood.
Zonde: Een handeling die inging tegen de door de kerk vastgelegde regels voor een goed leven, wat de angst voor de hel aanwakkerde.
Berouw: Oprechte spijt; iemand die een zonde had begaan, kon daarvoor vergeving krijgen als hij oprecht berouw toonde.
Boete doen: Het ondergaan van een straf om een begane zonde ongedaan te maken en vergeving te kunnen krijgen.
Deugd: Een goede eigenschap die blijkt uit iemands gedrag, zoals verstandigheid, rechtvaardigheid, moed en zelfbeheersing.
Duivel: Een macht die in verschillende gedaantes de mens voortdurend tot het slechte probeerde te verleiden.
Moraal: Het geheel van ideeën over wat goed en slecht gedrag is.
Hoofsheid: De gedragscode voor ridders aan het hof, met belangrijke waarden als trouw, zelfbeheersing, moed en respect voor vrouwen.
Eer: De hoogste waarde in het leven van een ridder en de reden om zich trouw, moedig en nobel te gedragen.
Schande: Het verlies van eer als gevolg van oneervol gedrag, wat niet kon worden uitgewist en werd bestraft met uitsluiting.
Eercultuur: Een cultuur waarin de groep bepaalt wat goed en slecht is en waarin eer en schande centraal staan.
Collectieve moraal: Gedeelde opvattingen binnen een groep of samenleving over wat moreel acceptabel gedrag is.
Gewetenscultuur: Een cultuur waarin mensen zelf op basis van hun eigen geweten uitmaken wat goed en slecht is.
Karelroman: Een middeleeuws ridderverhaal waarin Karel de Grote optreedt en de nadruk ligt op geloof in en trouw aan God.
Arturroman: Een middeleeuws ridderverhaal over de ridders van de Ronde Tafel waarin de hoofse gedragscode het belangrijkste thema is.
Queestestructuur: Een verhaalopbouw waarin een ridder het kasteel verlaat om een uitdagende opdracht te vervullen en na vele avonturen terugkeert.
Perkament: Een dun, papierachtig materiaal gemaakt van dierenhuiden waarop in de middeleeuwen handgeschreven boeken werden vervaardigd.
Scriptorium: Een speciale afdeling in een klooster waar monniken handmatig boeken overschreven en versierden.
Gepaard rijm: Een rijmvorm (aa bb) die werd gebruikt om mondeling overgedragen verhalen gemakkelijker te kunnen onthouden.
Symbolen: Kleuren, getallen en dieren met een verborgen, vaak religieuze of maatschappelijke betekenis die de middeleeuwse luisteraar begreep.