H1: actieve aarde: endogene processen

Eva

Publiek

Woorden in deze lijst (44)

Origineel

viscositeit: De mate van stroperigheid van een stof
wat is de lithosfeer, en de viscositeit?: de buitenste schil van de aarde, bestaande uit de aardkorst en het vaste, buitenste gedeelte van de aardmantel. hij is vast en breekbaar, en glijdt als het ware over de asthenosfeer heen, omdat die plastisch is.
wat is de asthenosfeer, en de viscositeit?: het deel van de mantel tussen de ondermantel en de lithosfeer, en is plastisch (taai/stroperig).
wat is de ondermantel, en de viscositeit?: het deel tussen de asthenosfeer en de buitenkern, en is plastisch.
wat is de buitenkern, en de viscositeit?: het een na onderste deel van de binnenkant van de aarde en bevindt zich tussen de binnenkern en de ondermantel. hij is vloeibaar, omdat de druk van de zwaartekracht daar minder is.
wat is de binnenkern, en de viscositeit?: het onderste deel van de binnenkant van de aarde, en is vast omdat de zwaartekracht er zo erg op drukt.
waaruit bestaat een oceanische plaat?: uit basalt, de plaat is dunner dan de continentale plaat maar wel zwaarder. dit komt door het verschil in dichtheid.
waaruit bestaat een continentale plaat?: uit graniet, de plaat is dikker dan de oceanische plaat, maar wel lichter. hierdoor duikt de oceanische plaat onder de continentale plaat.
waaruit bestaan gesteente?: uit chemische elementen. ze zitten niet los in een steen, maar ze zijn aan elkaar gebonden. zo vormen ze mineralen.
welke kleur heeft klaksteen?: wit, grijs of gelig
welke kleur heeft basalt?: grijs tot zwart
welke kleur heeft graniet?: roze, groen, blauw of paars
welke kleur heeft zandsteen?: rood, oranje, gelig, groenig of wit. het rode komt door de oxidatie van ijzer.
wat zijn de drie soorten gesteente?: stollingsgesteente, sedimentgesteente en metamorfgesteente
hoe ontstaat stollingsgesteente, en waar bestaat het uit?: door de afkoeling en stolling van magma. het bestaat uit: kristallen van verschillende mineralen en variëren in grote en vorm. langer stollen = meer mineralen = grotere steen.
welke twee soorten stollingsgesteente zijn er, en hoe ontstaan die?: dieptegesteente: ontstaat wanneer magma in de aarde heel langzaam afkoelt, grote kristallen (graniet). en uitvloeiingsgesteente: ontstaat door een lavastroom, er is snelle afkoeling ---> kleine kristallen
wat is sedimentgesteente, en hoe ontstaat dit gesteente?: ontstaat wanneer afzettingen van bijv. zand, kalk of klei in lagen worden neergelegd en samengeperst. kenmerkend is de gelaagdheid, en de fossielen.
tot welke soort gesteente hoort klastisch gesteente, en hoe ontstaat dit soort gesteente?: klastisch gesteente behoort tot sedimentgesteente: ontstaat doordat wind, ijs of water sedimenten als grind, zand en klei duizenden jaren meenemen en afzetten in dikke lagen in de zee of op het land. door de druk worden grind, zand en kleilagen samengeperst tot hard gesteente.
tot welke soort gesteente hoort chemisch gesteente, en hoe ontstaat dit soort gesteente?: chemisch gesteente behoort tot sedimentgesteente: ontstaat door opeenhoping van skeletjes zeeorganismen. ook ontstaan deze gesteenten doordat zouten en andere stoffen oplossen in (warm) (grond)water en op een andere plek neerslaan. door de druk van bovenliggende lagen sediment verandert: calciet --> kalksteen, silica --> vuursteen.
tot welke soort gesteente hoort organisch gesteente, en hoe ontstaat dit soort gesteente?: organisch gesteente behoort tot sedimentgesteente: ontstaat uit organische resten van planten en dieren die begraven worden onder lagen sediment. ze komen steeds dieper te liggen en worden samengeperst bij hogere temperatuur en druk: --> inkoling --> bruinkool --> steenkool
hoe ontstaat metamorfgesteente, en welke soorten zijn er?: ze ontstaan wanneer een sediment of stollingsgesteente langere tijd onder invloed van hoge druk en/of temperatuur staat. kristallen vallen uiteen --> ontstaan andere mineralen --> vorming andere kristallen --> gesteente verandert van vorm.
wat is de absolute tijdschaal?: de absolute tijdschaal is gebaseerd op numerieke jaartallen, vaak dmv radioactief verval.
wat is de relatieve tijdschaal?: de relatieve tijdschaal is een systeem om de ouderdom van gesteente en de volgorde van geologische gebeurtenissen te bepalen dmv het vergelijken van gesteentelagen en kenmerkende fossielen.
wat is het actualiteitsbeginsel?: het principe dat ervan uitgaat dat processen en verschijnselen in de natuur in het verleden en het heden dezelfde zijn.
met welke aanwijzingen kwam alfred wegener in 1912?: - grote overeenkomsten tussen flora en fauna op plekken die nu ver uit elkaar liggen. - sporen in gelijktijdige vergletsjering. - gesteenten van zuid-amerika en afrika sluiten goed op elkaar aan.
wat was/is de doorslaggevende theorie van wegener, en dus het paleomagnetisme?: de vloeibare buitenkern en de vaste binnenkern bevatten veel ijzer, waardoor de aarde als een soort magneet werkt: - het magnetisch noorden en zuiden wisselen elkaar precies af. (de oorzaak is nog onbekend). bij het stollen wordt dus de richting van het dan heersende aardmagnetische veld vastgelegd.
hoe ontstaan/bewegen mid-oceanische ruggen?: magma komt bij een mid-oceanische rug omhoog --> stolt --> door nieuw magma weggeduwd naar beide kanten --> verder van de mid-oceanische rug hoe ouder en dus zwaarder de plaat wordt.
welke 3 soorten plaatbewegingen zijn er?: convergentie: platen bewegen naar elkaar toe, divergentie: platen bewegen van elkaar af, en transform: platen bewegen langs elkaar.
wat is slab pull, en hoe zorgt het voor platentektoniek?: het proces dat onder invloed van zwaartekracht een afgekoeld en zwaar geworden deel van een oceanische plaat wegzakt in de asthenosfeer. de oceanische plaat trekt daarbij een hele aardplaat mee.
wat is ridge push, en hoe zorgt het voor platentektoniek?: het proces dat onder invloed van zwaartekracht de oceanische plaat van de hete en hoog liggende mid-oceanische rug afglijdt, over de asthenosfeer.
wat gebeurt er als er een oceanische plaat botst met een continentale plaat?: de oceanische plaat, die zwaarder is, duikt onder de continentale plaat (subductie). hierdoor kan er vulkanisme, troggen, gebergtevorming en aardbevingen (tsunami) ontstaan.
wat gebeurt er als er een oceanische plaat botst met een oceanische plaat?: de oudste oceanische plaat, die zwaarder is, duikt onder de jongere plaat. hierdoor kan er vulkanisme, troggen en zeebevingen ontstaan.
wat gebeurt er als er een continentale plaat botst met een continentale plaat?: er komt gebergtevorming/plooiingsgebergte, boven op de berg is er sedimentgesteente uit de zee. ook zijn er aardbevingen.
wat gebeurt er bij divergentie?: er is: rustige vulkanisme, mid-oceanische ruggen en aardbevingen (door transforme zijbreuken). als het lang genoeg duurt zal er een oceaan ontstaan, door de rek breekt de plaat en uiteindelijk ontstaat er een rift vallei. als de plaat uiteindelijk scheurt krijg je horsten en slenken.
wat gebeurt er bij transform?: aardbevingen
waarom worden continenten ouder dan oceaanbodems?: omdat de oceanische korst langzaam richting de subductiezone beweegt, en daar weer smelt. de continentale korst is lichter en dikker, waardoor deze moeilijker zinkt.
hoe ontstaat deelsmelt/magma, bij subductie?: - smelten door toevoeging van water (subductie): wanneer een oceanische plaat onder een andere plaat duikt, komt er water uit het gesteente vrij. dit water verlaagt het smeltpunt van de bovenliggende mantel, waardoor een deel van de mantel begint te smelten - taai en gasrijk magma.
hoe ontstaat deelsmelt/magma, bij divergentie?: - smelten door drukverhoging (divergent): bij mid-oceanische ruggen of riftvalleien bewegen platen uitelkaar. hierdoor neemt de druk op de mantel af, en een deel van het gesteente smelt zonder dat de temperatuur stijgt. dit geeft heet, gasarm magma met een lage viscositeit.
hoe ontstaat deelsmelt/magma, bij een mantelpluim/hotspot?: diep in de aarde ontstaan mantelpluimen: opstijgende bellen met heet spul. wanneer zo'n pluim de lithosfeer raakt, smelt hij zich er doorheen en vormt een hotspot. boven deze hotspot komt zeer heet en vloeibaar magma naar boven.
wat is een schildvulkaan, en hoe ontstaat hij?: hij heeft flauwe hellingen met een brede basis en bestaat uit dunne lagen lava. hij barst effusief uit, met heet, vloeibaar en gasarm magma. hij komt voor bij hotspots en divergente plaatgrenzen.
wat is een stratovulkaan, en hoe ontstaat hij?: hij heeft steile hellingen en een spitste kegelvorm, bestaande uit lagen as en lava. de magma is taai, stroperig en gasrijk, waardoor de uitbarsting explosief is. hij komt voor bij subductiezones.
wat is een calderavulkaan, en hoe ontstaat hij?: ontstaat nadat de magmakamer van een stratovulkaan is ingestort, er blijft een komvormige krater over.
wat is een spleetvulkaan, en hoe ontstaat hij?: het is geen echte berg, maar een lange scheur waaruit lava zich verspreidt. het duurt erg lang, en uiteindelijk vormt er een basaltische vlakte.
waarom zijn de sterkste aardbevingen bij convergente plaatgrenzen?: doordat de spanningen erg hoog worden opgebouwd, omdat de platen tegen elkaar duwen.