begrippen maatscgappijleer
Publiek
3
Woorden in deze lijst (28)
Origineel
- geweldsmonopolie
- alleenrecht van de overheid op het legitiem gebruik van geweld om orde en veoligheid te stellen
- grondrechten
- belangrijkste burgerlijke rechten (klassieke en sociale)
- klassieke grondrechten
- mensenrechten (politieke, gelijkheids en vrijheidsrechten)
- sociale grondrechten
- overheid heeft alleen inspanningsplicht ( onderwijs, huisvestegung, volksgezondheid, bestaanszekerheid)
- Klassenjustitie
- in het strafrecht bewust of onbewust onderscheid maken tussen herkomst, geslacht, leeftijd, huidskleur.
- 4 kenmerken rechtsstaat
- grondwet, legaliteitebeginsel, machtenscheiding (trias politica), onafhankelijke rechtsspraak
- legaliteitsbeginsl
- de overheid is gebonden aan de regels, je mag pas voor iets gestraft worden wat op dat moment als strafbaar werd gesteld.
- machtenscheiding
- wetgevende, uitvoerende, rechterlijke macht
- onafhankelijke rechtsspraak
- rechters moeten ordelen zonder externe invloeden en mogen geen persoonlijke bamd hebben met de zaak.
- onschuldpresumptie
- innocent until proven guilty
- rechtsbronnen
- plekken waar je het recht kan vinden: jurisprudentie en rechtspraak, de grondwet, verdragen en gewoonterecht
- rechtszekerheid
- rechtsbeginsel dat de overheid verplicht om burgers duidelijkheid te bieden over hun rechtspositie
- schaduwmacht
- een belangrijke informele macht naast de formele machten van de trias politica die invloed kan hebben op de formele machten. bv, ambtenaren en de media.
- Thomas Hobbes
- engelse filosoof die zei dat we als samenleving een hogere controlerende macht nodig hebben, omdat we anders uit eigen belang zouden gedragen ongeacht de gevolgen voor anderen. Hij zei dat we spreken van een sociaal contract
- sociaal contract
- burgers staan individuele vrijheid af in ruil voor orde en veiligheid.
- wetboek van strafrecht
- hierin staat onder welke omstandigheden bepaalde gedragjngen strafbaar zijn en de maximale straf.
- wetboek van strafvordering
- hierin staat de procedure rondom de opsporing van strafbare feiten en de vervolgung van verdachten. ook welke actoren betrokken zijn.
- OM
- Openbaar ministerie. Bestaat uit slle OvJ.
- constitutioneel hof
- speciale rechter die wetten mag toetsen aan de grondwet (hebben we niet in NL)
- EVRM
- Europees verdrag van de recht van de mens (bindend)
- UVRM
- Universele verklaring van de recht van de mens (VN) (niet bindend)
- EHRM
- Europees hof van de recht van de mens. Hier ga je naartoe als je vind dat jouw. overheid niet aan het verdrag houdt.
- kroongetuigen
- betrokkenen die zelf verdacht worden ruilen informatie over de hoofdverdachte in voor strafkorting. (gevaarlijk voor familie kroongetuigen en hijself)
- klaasenjustitie
- Het fenomeen dat bepaalde bevolkingsgroepen systematisch worden benadeeld in het strafrechtketen.
- noodtoestand
- overheidinstanties krijgen extra bevoegdheden om de orde te handhaven. Rechtshandhavjng gaat boven rechtsbescherming, daarom mag dit alleen tijdelijk.
- daderstrafrecht
- rechter houdt rekening met omstandigheden dader
- grondwet wijzigen
- meerderheid in 2 en 1ste. kamer dan verkiezingen dan 2/
3 meerderheid. - etnisch profileren
- op basisvvan uiterlijke kenmerken iemand staande houden